A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο χαρτογραφεί τις διατροφικές και βιοτικές συνήθειες των Ελλήνων Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO News

Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο χαρτογραφεί τις διατροφικές και βιοτικές  συνήθειες των Ελλήνων
Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο χαρτογραφεί τις διατροφικές και βιοτικές συνήθειες των Ελλήνων

Το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο χαρτογραφεί τις διατροφικές και βιοτικές
συνήθειες των Ελλήνων

 

Πρώτη φορά, για τα ελληνικά δεδομένα, διεξάγεται πανελλαδική έρευνα στα πρότυπα μεγάλων αντίστοιχων ευρωπαϊκών και αμερικανικών ερευνών. Η Πανελλαδική Μελέτη Διατροφής και Υγείας (Π.Α.ΜΕ.Δ.Υ.), είναι μια έρευνα εθνικής εμβέλειας και σημασίας για την υγεία του πληθυσμού, που πραγματοποιείται από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου. Η ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. έχει την υποστήριξη σημαντικών εθνικών φορέων, όπως η Ελληνική Στατιστική Αρχή, κατά τόπους ιατρικοί σύλλογοι, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, και η Ένωση Περιφερειών Ελλάδας.

 

Η Συμβουλευτική Επιτροπή της ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. αποτελείται από καθηγητές της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, καθηγητές του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, καθώς και από εκπροσώπους του Medical Research Council (MRC) και του NatCen Social Research (NatCen) της Αγγλίας. Ακολουθεί τα πρότυπα της μεγαλύτερης αντίστοιχης μελέτης παγκοσμίως, η οποία διεξάγεται στις ΗΠΑ από το 1960 (NHANES – National Health and Nutrition Examination Survey) και της αντίστοιχης εθνικής μελέτης στο Ηνωμένο Βασίλειο (NDNS – National Diet and Nutrition Survey) από το 1990, με τους υπευθύνους των οποίων η ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. έχει στενή και συνεχή συνεργασία. Οι υπεύθυνοι της ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. μας ενημέρωσαν για τη δομή και μεθοδολογία της έρευνας, την αξιοποίησή της για την ανάπτυξη πολιτικών διατροφής και υγείας αλλά και για τη δημιουργία βάσης εθνικών αντιπροσωπευτικών δεδομένων, κάτι το οποίο εμφανίζει έλλειψη στη χώρα μας σε πολλούς τομείς.

Εντοπισμός προβλημάτων και χάραξη πολιτικής

Ο κ. Αντώνιος Ζαμπέλας, Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Επιστημονικός Υπεύθυνος ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ., μας ανέφερε ότι η αξιολόγηση της διατροφής και της υγείας του πληθυσμού περιλαμβάνει τον εντοπισμό κύριων προβλημάτων στον πληθυσμό, όχι μόνο για το σύνολο του πληθυσμού ή μόνο για ενήλικες, όπως γίνεται συνήθως, αλλά και για επιμέρους ηλικιακές ομάδες (παιδιά, ενήλικες, ηλικιωμένοι), και χωριστά για άνδρες και γυναίκες. Για αυτό το σκοπό χρειάζονται καλά σχεδιασμένες, εθνικά αντιπροσωπευτικές μελέτες επιπολασμού, που θεωρούνται ως το gold standard, και που να διαθέτουν ενιαία μεθοδολογία και έγκυρα εργαλεία και μεθόδους αξιολόγησης. Μόνο αφού εντοπιστούν τα κύρια προβλήματα στον πληθυσμό, μπορεί να γίνει ιεράρχηση υγειονομικών αναγκών και συνεπακόλουθες προτάσεις για ανάπτυξη πολιτικών στον τομέα της Διατροφής και Υγείας, προκειμένου να διασφαλιστεί αλλά και να βελτιωθεί η υγεία του πληθυσμού. Είναι απαραίτητο τέτοιου είδους μελέτες να έχουν χαρακτήρα επανάληψης προκειμένου η παρακολούθηση του πληθυσμού να είναι διαρκής και πιο αποτελεσματική.  Η ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. συνεπώς, έρχεται να καλύψει τις βασικές αυτές προϋποθέσεις, αξιολογώντας την υγεία του Ελληνικού πληθυσμού, και συγκεκριμένα τις διατροφικές συνήθειες (Τι τρώμε;), τον τρόπο ζωής (Πώς ζούμε;), και τη σχέση τους με δείκτες υγείας και χρόνια νοσήματα (Έχουμε καλή υγεία;), χρησιμοποιώντας αντιπροσωπευτικό πανελλαδικό δείγμα, ανεξαρτήτως ηλικίας και φύλου, με έγκυρα εργαλεία και μεθόδους αξιολόγησης. Επίσης, ενημερώνει τις υγειονομικές αρχές για την ιεράρχηση των αναγκών και τη λήψη σχετικών μέτρων υγείας, καθώς και για την υλοποίηση προγραμμάτων παρέμβασης για την προαγωγή της δημόσιας υγείας, με απώτερο πάντα σκοπό την προαγωγή και τη διασφάλιση της υγείας του ελληνικού πληθυσμού. Δεδομένης της διαμορφωθείσας κατάστασης στην Ελλάδα σήμερα, με την ολοένα και αυξανόμενη πίεση που ασκείται στο σύστημα υγείας λόγω της οικονομικής κρίσης και της γήρανσης του πληθυσμού, η πρόληψη των χρόνιων νοσημάτων είναι εθνικός στόχος και η προαγωγή υγιεινής διατροφής και τρόπου ζωής αποτελεί μοχλό βελτίωσης της ποιότητας ζωής της ελληνικής κοινωνίας.

Εθνικά αναγκαία η ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ.

Με βάση, τόσο την έλλειψη συνολικών εθνικών μελετών στην Ελλάδα, όσο και την επιτακτική ανάγκη για ιεράρχηση των υγειονομικών αναγκών, γίνεται αντιληπτή η αναγκαιότητα αλλά και η σπουδαιότητα του εν λόγω εθνικού έργου. Η ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. είναι η πρώτη και πιο ολοκληρωμένη έρευνα που διεξάγεται στην Ελλάδα σε εθνικά αντιπροσωπευτικό δείγμα όλων των ηλικιών, ανεξαρτήτως φύλου, ακολουθώντας διεθνή πρότυπα. Όσοι καλούνται να πάρουν μέρος στην ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. επιλέγονται μέσω ενός τυχαιοποιημένου συστήματος επιλογής από το σύνολο του πληθυσμού της χώρας, ο σχεδιασμός του οποίου έγινε από Ελληνική Στατιστική Αρχή σε συνεργασία με την ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. και θα μας επιτρέψει να έχουμε εκτιμήσεις, αλλά και συγκρίσεις, όχι μόνο για το σύνολο του πληθυσμού της χώρας, αλλά και για επιμέρους γεωγραφικά διαμερίσματα, ηλικιακές ομάδες, και ανά φύλο.

Δείγμα του πληθυσμού & τρόπος συμμετοχής

Στην ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. λαμβάνουν μέρος άνθρωποι όλων των ηλικιών από όλες τις περιφέρειες της Ελλάδας. Ειδικοί ερευνητές, ιατροί ή κλινικοί διαιτολόγοι θα επισκεφτούν το σπίτι όσων έχουν επιλεγεί να συμμετάσχουν και θα τους προσκαλέσουν να λάβουν μέρος στην ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. Λίγες μέρες πριν την επίσκεψη θα αφήσουν σχετική ειδοποίηση και το ενημερωτικό φυλλάδιο που περιγράφει τη μελέτη αναλυτικά. Όποιος λάβει τη σχετική ειδοποίηση μπορεί να επικοινωνήσει με τους ερευνητές για να κλείσει ραντεβού σε ώρα και ημέρα που τον/ την εξυπηρετεί. Όλοι οι ερευνητές φέρουν ειδική ταυτότητα, η οποία μπορεί να πιστοποιηθεί καλώντας τη Γραμματεία ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. Η ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. χειρίζεται με απόλυτο σεβασμό τα στοιχεία που θα συλλεχθούν για τους σκοπούς της μελέτης, τα οποία και θα διατηρηθούν ανώνυμα και απόρρητα, και είναι εγκεκριμένη από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Αρ. Πρ. ΓΝ/ΕΞ/743/31-05-2013).

 

Αποτελέσματα μελέτης & χάραξη πολιτικών υγείας

Η έναρξη αλλά κυρίως η συνέχιση σε βάθος χρόνου ενός τόσο σημαντικού ερευνητικού έργου σηματοδοτεί μία προοπτική βελτίωσης της δημόσιας υγείας σύμφωνα με την κα Ρενάτα Μίχα, Κλινική Διαιτολόγο/ Διατροφολόγο, Επιδημιολόγο PhD, Διευθύντρια ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ., και Ακαδημαϊκού στο Τμήμα Επιδημιολογίας της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Harvard. Τα αποτελέσματα της ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. θα προσφέρουν τις απαραίτητες πληροφορίες για τη διαμόρφωση μέτρων δημόσιας πολιτικής, με στόχο τόσο τη βραχυπρόθεσμη αλλά και τη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση των κυριότερων παραγόντων κινδύνου για τον ελληνικό πληθυσμό και τη συνεπακόλουθη βελτίωση της υγείας όλων μας. Η έμφαση που δίνει η ΠΑΜΕΔΥ στην αξιολόγηση των διατροφικών συνηθειών είναι επιβεβλημένη και θα επιφέρει τα μεγαλύτερα δυνατά οφέλη για τον ελληνικό πληθυσμό.

 

Η συμβολή της ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η Δημόσια Υγεία έχει δώσει μεγάλη βαρύτητα στο ιατρικό μοντέλο παθήσεων, που επικεντρώνεται στη φαρμακευτική αντιμετώπιση ενδιάμεσων μεταβολικών παραγόντων, όπως η αρτηριακή πίεση, τα λιπίδια αίματος και η γλυκόζη αίματος, ως καθιερωμένους παράγοντες πρόβλεψης κινδύνου. Αντίθετα, έχει αγνοήσει σε μεγάλο βαθμό θεμελιώδεις, τροποποιήσιμες αιτίες, όπως η διατροφή και ο τρόπος ζωής. Το αποτέλεσμα αυτής της περιορισμένης προσέγγισης είναι η πανδημία παχυσαρκίας και χρόνιων νοσημάτων (κυρίως καρδιομεταβολικών) σε όλον τον κόσμο. Παγκόσμια δεδομένα από την ομάδα μας στην Αμερική, Nutrition and Chronic Disease Expert Group (NutriCoDE), δείχνουν πως 8 από τις 20 πρώτες κύριες θνησιμότητας και νοσηρότητας παγκοσμίως είναι λόγω κακής διατροφής! Συγκεκριμένα, το φορτίο νοσηρότητας και θνησιμότητας που οφείλεται σε κακή διατροφή είναι μεγαλύτερο από εκείνο του καπνίσματος, της μειωμένης σωματικής δραστηριότητας και της αυξημένης κατανάλωσης αλκοόλ σε συνδυασμό. Η κακή διατροφή, συνεπώς, είναι η πρωταρχική αιτία κακής υγείας παγκοσμίως. Η ανάγκη για αλλαγή της έμφασης και δράσης της Δημόσιας Υγείας στον τομέα της Διατροφής είναι πλέον επιτακτική. Η ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. αναγνωρίζει αυτή την ανάγκη, και αξιολογεί τη διατροφή με συνδυασμό έγκυρων μεθόδων, ενώ τα επιμέρους διατροφικά εργαλεία είναι προσαρμοσμένα στις ανάγκες του ελληνικού πληθυσμού.

 

Διατροφικά εργαλεία

Το κυριότερο εργαλείο διατροφικής αξιολόγησης που χρησιμοποιείται στην ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. είναι η ανάκληση 24-ώρου, που ακολουθεί την πιο έγκυρη μεθοδολογία παγκοσμίως, την AMPM (automated multi-pass method), ενώ έχει γίνει εναρμόνιση της μεθοδολογίας με την EFSA (European Food Safety Authority), ώστε να υπάρχει δυνατότητα σύγκρισης των αποτελεσμάτων και με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. Σημαντική πρωτοπορία της ΠΑΜΕΔΥ είναι ότι όλα τα δεδομένα της μελέτης θα συλλέγονται μέσω υπολογιστή (μεθοδολογία CAPI: computer assisted personal interview). Φυσικά, εκτός από εργαλεία που βασίζονται στην διατροφική αξιολόγηση μέσω καταγραφής τροφίμων και ποτών, η ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. χρησιμοποιεί και ανθρωπομετρικές μετρήσεις (όπως ύψος, βάρος, περιφέρειες μέσης και ισχίου) και εξετάσεις αίματος (όπως βιταμίνες και ανόργανα στοιχεία) για την πληρέστερη αξιολόγηση των διατροφικών συνηθειών και της διατροφικής κατάστασης του Ελληνικού πληθυσμού. Θα χαρτογραφηθούν, μεταξύ άλλων, οι διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων (παιδιών, ενηλίκων, ηλικιωμένων), η πρόσληψη σε κύρια τρόφιμα και ομάδες τροφίμων, ενέργεια, μακρο- και μικρο-θρεπτικά συστατικά, η προσκόλληση στο Μεσογειακό πρότυπο διατροφής, τα ποσοστά παχυσαρκίας, προκειμένου να είναι δυνατή η πλήρης διερεύνηση της σχέσης της διατροφής με δείκτες υγείας και χρόνια νοσήματα.

 

Οι δύο φάσεις αξιολόγησης

Η αξιολόγηση της υγείας του Ελληνικού πληθυσμού στα πλαίσια της ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. θα λάβει χώρα σε δύο φάσεις, σύμφωνα με τον κ. Γεώργιο Μίχα, Ιατρό, MSc, PhD, Ιατρό Συντονιστή ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. Αρχικά, κατά τη διάρκεια της πρώτης επίσκεψης στην οικία του συμμετέχοντα, θα συλλεχθούν πληροφορίες για τη διατροφή, τον τρόπο ζωής (όπως άσκηση, κάπνισμα, συνήθειες ύπνου), καθώς και για δείκτες υγείας και παράγοντες κινδύνου (π.χ. καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτης, καρκίνος, οστεοπόρωση, υπέρταση, υπερλιπιδαιμίες, στρες, ποιότητα ζωής, περιβαλλοντική έκθεση) με τη βοήθεια ειδικών ερωτηματολογίων. Στη συνέχεια, στη δεύτερη επίσκεψη, αυτή τη φορά σε κινητή μονάδα θα γίνουν ανθρωπομετρικές και κλινικές μετρήσεις, και λήψη δειγμάτων αίματος για τη διεξαγωγή βιοχημικών και λοιπών μετρήσεων από κατάλληλα εκπαιδευμένο ιατρικό προσωπικό, και ακολουθώντας πάντα έγκυρη και διεθνώς αποδεκτή μεθοδολογία.

Η ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ. διαθέτει 5 κινητές μονάδες ανά την Ελλάδα, και θα βρίσκονται κοντά στον τόπο διαμονής των εθελοντών.  Οι αναλύσεις αίματος θα περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τη γενική αίματος, έλεγχο γλυκόζης, λιπιδίων, νεφρικής και θυρεοειδικής λειτουργίας, βιταμινών, ορμονών και βαρέων μετάλλων. Στην κινητή μονάδα θα πραγματοποιηθούν ακόμη μέτρηση αρτηριακής πίεσης, δυναμομέτρηση και σπιρομέτρηση. Η συλλογή αυτών των στοιχείων θα οδηγήσει στην αξιολόγηση του επιπολασμού κύριων χρόνιων νοσημάτων και δεικτών υγείας σε αντιπροσωπευτικό δείγμα ανδρών και γυναικών όλων των ηλικιών, παρέχοντας εκτιμήσεις όχι μόνο για το σύνολο του πληθυσμού, αλλά και ανά ηλικία και φύλο.  Συγκεκριμένα, θα ελέγχονται, μεταξύ άλλων, μέσω κλινικο-εργαστηριακών εξετάσεων αναιμία, διαβήτης/ προδιαβήτης, υπερλιπιδαιμίες, μεταβολικό σύνδρομο, νεφρική λειτουργία, θυρεοειδική λειτουργία, έκθεση σε βαρέα μέταλλα (όπως υδράργυρος, μόλυβδος, σελήνιο, κάδμιο, αρσενικό), επάρκεια σε βιταμίνη D, αρτηριακή πίεση, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, και μυϊκή δύναμη (χαμηλή μυϊκή δύναμη σχετίζεται με χαμηλότερο σωματικό βάρος, παρουσία χρόνιου νοσήματος, και έλλειψη σωματικής δραστηριότητας).

Η ανάγκη αξιολόγησης της υγείας του ελληνικού πληθυσμού μέσω αυτών των δεικτών είναι ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς για τα περισσότερα από αυτά διαθέτουμε πολύ περιορισμένα (ή και καθόλου) εθνικά αντιπροσωπευτικά δεδομένα σε σύνολο χώρας και επιμέρους ηλικιακές ομάδες. Σε συνδυασμό με τη διατροφική αξιολόγηση και την αξιολόγηση του τρόπου ζωής και κοινωνικο-οικονομικών χαρακτηριστικών, τα στοιχεία αυτά θα μας επιτρέψουν να έχουμε μία ολοκληρωμένη εικόνα της διατροφής και της σχέσης αυτής με την υγεία του σύγχρονου Έλληνα κάθε ηλικίας και φύλου. Όλοι κερδίζουν από τη συμμετοχή αφού πραγματοποιούνται δωρεάν ιατρικές εξετάσεις: όπως μέτρηση αρτηριακής πίεσης, λιπομέτρηση, σπιρομέτρηση, δυναμομέτρηση και αιμοληψία (πλήρης αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος, βιταμίνες, θυρεοειδικές ορμόνες, βαρέα μέταλλα κ.α.). Ενώ παρέχονται διατροφικές συστάσεις και συμβουλές για καλή υγεία και για την αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας όπως παχυσαρκία, διαβήτης, υπέρταση, υπερλιπιδαιμίες, καρδιαγγειακά κ.α.

Φυσικά, το κυριότερο όφελος είναι ότι όλη η Ελλάδα κερδίζει τη δυνατότητα να διασφαλιστεί και να βελτιωθεί η υγεία όλων μας μέσω του εντοπισμού των κυριότερων παραγόντων κινδύνου και προβλημάτων υγείας και της συνεπακόλουθης στόχευσης αυτών για τον περιορισμό τους και τη μείωση της νοσηρότητας και θνησιμότητας του πληθυσμού.

Αντώνιος Ζαμπέλας, Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου στο Γεωπονικό       Πανεπιστήμιο Αθηνών και Επιστημονικός Υπεύθυνος ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ.

Ρενάτα Μίχα, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Επιδημιολόγος PhD, Διευθύντρια ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ.

Γεώργιος Μίχας, Ιατρός, MSc, PhD, Ιατρός Συντονιστή ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ.

Επιμέλεια κειμένου: Ρούλα Σκουρογιάννη

<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks