A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - Η Μαγεία του Ουρανού στη Χιλή Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO Space Sciences

Η Μαγεία του Ουρανού στη Χιλή
Η Μαγεία του Ουρανού στη Χιλή

Αναδημοσίευση παλαιότερου άρθρου. Θα δημοσιευθούν επόμενα άρθρα που θα επικαιροποιούν το αστρονομικό γίγνεσθαι στη Χιλή.

Όταν οι κάτοικοι του βόρειου ημισφαίριου βρεθούν στο νότιο ημισφαίριο και κοιτάξουν τον βραδυνό ουρανό νοιώθουν αποπροσανατολισμένοι: ο Ωρίωνας φαίνεται ανάποδα και ο Πολικός Αστέρας απουσιάζει εντελώς. Αλλά αποζημιώνονται βλέποντας τον Σταυρό του Νότου, τα Νέφη του Μαγγελάνου και το εντυπωσιακό θέαμα του κέντρου του Γαλαξία μας.

Ο ουρανός του Νότου είναι διάφανος πάνω απο τις Χιλιανές Άνδεις στην έρημο Atacama που βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της χώρας. Εκεί 345 νύχτες το χρόνο είναι ξάστερες, κατάλληλες για αστρονομικές παρατηρήσεις. Σε αυτό το κομμάτι γής δημιουργήθηκαν τα μεγαλύτερα αστεροσκοπεία στον κόσμο που είναι ανοικτά κυρίως σε επαγγελματίες αστρονόμους αλλά μερικές φορές και στο κοινό*. 

* Οι φωτογραφίες του άρθρου προέρχονται απο τις ιστοσελίδες των αντίστοιχων αστεροσκοπείων (ESO και CTIO).

Χιλή, μια Εντυπωσιακή Χώρα

Η Χιλή δεν είναι γνωστός τουριστικός προορισμός, τουλάχιστον στον τουριστικό χάρτη του Δυτικού κόσμου. Αυτό δεν είναι εύκολα κατανοητό αν αναλογιστεί κανείς την απίστευτη φυσική ομορφιά και γεωλογική πολυμορφία της χώρας και την φιλικότητα και φιλοξενία των κατοίκων της. Απο την άλλη αυτό την διαφυλάσσει απο τις καταστρεπτικές συνέπειες του τουρισμού, διατηρώντας καλά κρυμμένο το μυστικό ενος επίγειου παράδεισου για τους λίγους εκείνους μυημένους. Η Χιλή είναι μια χώρα ασφαλής για τους επισκέπτες της, με σταθερό δημοκρατικό πολίτευμα και τη γρηγορότερα ανερχόμενη οικονομία στην ήπειρο. Η χώρα έχει συνάψει σημαντικότατες εμπορικές συμφωνίες με τις Η.Π.Α., την Ευρώπη και τη Νότια Κορέα. Οι πολίτες της απολαμβάνουν των πολιτικών ελευθεριών που απολαμβάνουν και οι πολίτες του δυτικού κόσμου, και ενός όλο και καλύτερου βιοτικού επιπέδου και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης (την οποία η υπογράφουσα βρήκε σε αρκετές περιπτώσεις πραγματικά υποδειγματική σε σύγκριση με την αντίστοιχη στις χώρες του λεγόμενου αναπτυγμένου κόσμου). Η πρωτεύουσα της χώρας, το Σαντιάγο, είναι μια πόλη που πάλλεται απο ζωή. Μια πόλη που το τοπίο της συνθέτουν αντιθέσεις, αυτές που χαρακτηρίζουν και την χώρα σε όλο το μήκος της.

Atacama, η Ξηρότερη Έρημος του Κόσμου

Η έρημος Atacama ξεκινά απο τη βόρεια Χιλή στα σύνορα με το Περού, και εκτείνεται νότια σε πάνω απο 1000 χιλιόμετρα εδάφους. Η Χιλή είναι μια στενόμακρη λωρίδα εδάφους που ενώνει τον Ειρηνικό Ωκεανό στα δυτικά με τα υψηλά οροπέδια των Άνδεων στα ανατολικά σύνορα με τη Βολιβία και την Αργεντινή. Ανάμεσά τους τα pampas με εντυπωσιακά φαράγγια, ιζηματογενή πετρώματα και ορυκτό πλούτο. Εδώ βρίσκεται κανείς αντιμέτωπος με την απέραντη ομορφιά της φύσης: ορυχεία αλατιού που λαμπυρίζουν τη νύχτα σαν χιλιάδες πετράδια στο φως της Σελήνης και μεγαλόπρεπα ενεργά ηφαίστεια που καπνίζουν περιστοιχισμένα απο κατάλευκο χιόνι μέχρι τις πιο ψηλές κορυφές που φτάνουν τα 6000 μέτρα.

Η έρημος Atacama είναι από τα πιο εντυπωσιακά τοπία και η ξηρότερη έρημος του κόσμου (ακόμα και απο αυτή τη Σαχάρα). Σε μερικά σημεία της ερήμου δεν έχει πέσει ποτέ ούτε μια σταγόνα βοχή απο τότε που άρχισαν να καταγράφονται τα μετεωρολογικά φαινόμενα στην περιοχή. Η ξηρασία αυτή οφείλεται σε ένα πλανητικό κλιματικό φαινόμενο που ευνοεί τη δημιουργία ερήμων σε παρόμοια γεωγραφικά πλάτη στις δυτικές ακτές όλων των ηπείρων του νότιου ημισφαίριου: Μεγάλα, σταθερά συστήματα υψηλών ατμοσφαιρικών πιέσεων (στην περίπτωση της Χιλής ο Αντικυκλώνας του Ειρηνικού) κοντά στις ακτές δημιουργούν ανέμους που σπρώχνουν μακριά τις καταιγίδες. Ταυτόχρονα κρύα θαλάσσια ρεύματα (στην περίπτωση της Χιλής το ρεύμα Humboldt) που προέρχονται απο την Ανταρκτική, κυκλοφορούν κατά μήκος των ακτών ψύχοντας την θαλάσσια αύρα και ελαττώνοντας έτσι το φαινόμενο της εξάτμισης του θαλάσσιου νερού. Έτσι δημιουργείται μια θερμική αναστροφή (ένα στρώμα κρύου αέρα ακινητοποιείται κάτω από ενα στρώμα θερμού αέρα) εμποδίζοντας περαιτέρω τη δημιουργία νεφών βροχής. Ό,τι υγρασία απομένει στην ατμόσφαιρα πάνω από τις ακτές συμπυκνώνεται δημιουργώντας ενδημικά οικοσυστήματα κάκτων και άλλης ξηροφυτικής χλωρίδας κατά μήκος των ακτών. Ειδικά στην περίπτωση της Χιλής ένας σημαντικός παράγοντας για τη δημιουργία της ξηρότερης ερήμου στα εδάφη της είναι η ύπαρξη της οροσειράς των Άνδεων, η οποία στο βόρειο μέρος της χώρας δημιουργεί ένα ηφαιστειογενές υψίπεδο που απομονώνει την Χιλή απο τις καταιγίδες που προέρχονται απο την λεκάνη του Αμαζονίου στα βορειο-ανατολικά.Στην Atacama δεν θα δεί κανείς ούτε ένα φυτό, ούτε μια σαύρα, ούτε ενα πτηνό. Παρ’ όλ’ αυτά, πάνω απο ένα εκατομμύριο άνθρωποι ζούν απο τα αγαθά αυτής της ερήμου. Οι περισσότεροι είναι συγκεντρωμένοι στις παράκτιες πόλεις και στα χωριά που αναγέρθηκαν βιαστικά κοντά στα κατά τόπους ορυχεία. Κάποιοι αγρότες είναι συγκεντρωμένοι στα βόρεια άκρα της ερήμου, κοντα σε οάσεις καλλιεργώντας ελιές ή τομάτες, χρησιμοποιώντας προχωρημένα συστήματα άρδευσης που βασίζονται στη συλλογή νερού απο τα χαμηλά νέφη. Στα υψίπεδα των Άνδεων ζούν και τα πανέμορφα ζώα λάμα και αλπάκα τα οποία εκτρέφουν οι ντόπιοι. Αυτοί είναι απόγονοι των αυτόχθονων προ-Κολομβιανών φυλών Aymara και των ινδιάνων της Atacama και ζούν καλλιεργώντας την κατάξερη γή χάρει στο λιωμένο χιόνι που κατηφορίζει σε ρυάκια απο τις κορυφές των Άνδεων.  

Είναι όμως πάντα το κλίμα τόσο ξηρό και ο ουρανός τόσο καθαρός στην έρημο της Atacama; Κάθε λίγα χρόνια ένα κύμα κακοκαιρίας γνωστό με το όνομα El Niño χτυπάει αυτή την άκρη του κόσμου, φέρνοντας ισχυρές βροχοπτώσεις και τότε η έρημος κυριολεκτικά ανθίζει, ένα φαινόμενο που οι ντόπιοι ονομάζουν Desierto Florido. Λουλούδια με πανέμορφα χρώματα σκεπάζουν τότε τις πλαγιές των Άνδεων, έντομα ζουζουνίζουν ανάμεσά τους ακόμα και πουλιά εμφανίζονται. Αυτή η ανάσταση της ζωής διαρκεί απο τον Αύγουστο μέχρι τον Νοέμβριο όταν οι βροχοπτώσεις και τα καιρικά φαινόμενα που συνοδεύουν το El Niño υποχωρούν και η περιοχή επιστρέφει στην ήσυχη νωχελικότητα της ερήμου, μιας ερήμου όμως που κρύβει μέσα της τα σπέρματα για μια νέα έκρηξη ζωής που θα μαγέψει τους κατοίκους και τους επισκέπτες της, ινδιάνους ή ευρωπαίους, δίποδους, τετράποδους ή φτερωτούς.

Η έρημος ανθίζει..

 

Η Μοναδική Ομορφιά του Νυχτερινού Ουρανού Πάνω απο τη Χιλή

Με τη μαγεία του λατινο-αμερικάνικου τοπίου έρχεται να συνδυαστεί η μαγεία των ουρανών και της επιστήμης που καλύτερα την αντιπροσωπεύει, της Αστρονομίας. Η ομορφιά του νυχτερινού ουρανού στο Νότιο Ημισφαίριο είναι απαράμιλλη! Η διαφάνεια της ατμόσφαιρας πάνω από την Atacama είναι τέτοια που επιτρέπει τη λήψη εξαιρετικών φωτογραφιών των ουρανίων αντικειμένων καθ΄όλη τη διάρκεια του έτους. Εδώ λοιπόν βρίσκονται πρωτοκλασσάτα τηλεσκόπια, σε αστεροσκοπεία που έκτισαν και συντηρούν πολλές χώρες στον κόσμο. Η ανάπτυξη της αστρονομίας στην Χιλή είναι τεράστια και ο αριθμός ινστιτούτων και τμημάτων αστρονομίας στα ακαδημαικά ιδρύματα της χώρας πολύ μεγαλύτερος απ’ότι θα αντιστοιχούσε σε μια χώρα με τον πληθυσμό της Χιλής. Τα σημαντικότερα αστεροσκοπεία σε χιλιάνικο έδαφος είναι το Νότιο Ευρωπαικό Αστεροσκοπείο (ESO), το Αμερικάνικα Αστεροσκοπεία Cerro Tololo (CTIO), Gemini, Las Campanas (LCO), το Εθνικό Αστεροσκοπείο Ραδιο-Αστρονομίας (NRAO) και πολλά άλλα.

Η ομορφιά του νυχτερινού ουρανού της Χιλής. Εδώ φωτογραφία απο το αστεροσκοπείο του ESO στη θέση La Silla των χιλιανών Άνδεων στην έρημο Atacama. Στα αριστερά η κεραία 15 μέτρων του ραδιο-τηλεσοπίου SEST και δεξιά ο θόλος του οπτικού τηλεσκοπίου δαμέτρου πρωτεύοντος κατόπτρου 3.6 μέτρων.

 

Το Νότιο Ευρωπαϊκό Αστεροσκοπείο (ESO)

Το Νότιο Ευρωπαϊκό Αστεροσκοπείο (ESO) αποτελεί μια σύμπραξη οκτώ Ευρωπαϊκών χωρών που δημιούργησαν και συντηρούν δύο απο τα μεγαλύτερα αστεροσκοπεία στον κόσμο, τα La Silla και Paranal. Οι πρώτες εγκαταστάσεις του Νότιου Ευρωπαϊκού Αστεροσκοπείου δημιουργήθηκαν κατά τη δεκαετία του 1970 στην περιοχή των Άνδεων που ονομάζεται La Silla και βρίσκεται σε υψόμετρο 2400 μέτρων στα νότια όρια της ερήμου Atacama, περίπου 160 χιλιόμετρα βόρεια της κοντινότερης παραλιακής πόλης La Serena. Η ιδέα της δημιουργίας ενός αστεροσκοπείου με τη συνεργασία πολλών ευρωπαϊκών χωρών γεννήθηκε την άνοιξη του 1953 απο τον γνωστό γερμανό αστρονόμο Walter Baade. Λίγους μήνες αργότερα, τον Ιανουάριο του 1954 στην πόλη Leiden των Κάτω Χωρών συγκεντρώθηκαν 12 αστρονόμοι που αντιπροσώπευαν 6 ευρωπαϊκές χώρες (Κάτω Χώρες, Γερμανία, Γαλλία, Μεγ. Βρεττανία, Βέλγιο, Σουηδία) εκφράζοντας την επιθυμία της δημιουργίας ενός κοινού αστεροσκοπείου το οποίο θα περιελάμβανε αρχικά δυο τηλεσκόπια (διαμέτρων 3 και 1.2 μέτρων) και αργότερα θα εμπλουτιζόταν και με άλλα τηλεσκόπια και όργανα. Η αχική πρόταση ήταν να εκατασταθεί αυτό το αστεροσκοπείο στο νότιο ημισφαίριο, και ειδικότερα στη Νότια Αφρική, γιατί απο αυτό το ημισφαίριο μερικά απο τα πιο ενδιαφέροντα ουράνια αντικείμενα και φαινόμενα μπορούν να παρατηρηθούν. Η συμφωνία υπογράφηκε τελικά 8 χρόνια αργότερα χωρίς την συμμετοχή μιας απο τις αρχικές χώρες (Μεγ. Βρεταννία). Η αρχική επιλογή της Νότιας Αφρικής λόγω καλών καιρικών συνθηκών τελικά εγκαταλείφθηκε για τις έξοχες αστρονομικές ιδιότητες που παρουσίαζε η περιοχή των Άνδεων βόρεια της πρωτεύουσας της ΧιλήςSantiago. Οι ιδανικές καιρικές συνθήκες για τη δημιουργία ενός αστεροσκοπείου συνίστανται σε ελάχιστη ατμοσφαιρική υγρασία, ελαχιτοποίηση της ατμοσφαιρικής turbulence και έλλειψη κάθε πηγής φωτός ανθρώπινης προέλευσης. Έτσι, στις 30 Οκτώβρη 1964 υπογράφηκε το τελικό συμβόλαιο μεταξύ του νεοσύστατου ESO και της Χιλιανής κυβέρνησης για την αγορά 627 τετραγωνικών χιλιομέτρων χιλιανού εδάφους, περιλαμβανομένου και του βουνού La Silla.  Στα επόμενα τρία χρόνια ολοκληρώθηκαν πολλά απο τα έργα που έδωσαν στο αστεροσκοπείο της La Silla τη σημερινή του μορφή: ο σταθμός ανεφοδιασμού Pelícano στο κατώτερο τμήμα του βουνού La Silla, οι εγκαταστάσεις των τηλεσκοπίων και των κατοικιών των αστρονόμων στο ανώτερο άκρο του βουνού και πολλά εργαστήρια.

Τα επίσημα εγκαίνια του αστεροσκοπείου ESO έγιναν τον Μάρτη του 1969 και απο τότε το αστεροσκοπείο δεν έπαψε να μεγαλώνει. Το μεγαλύτερο οπτικό τηλεσκόπιο στη La Silla έχει διάμετρο πρωτεύοντος 3.6 μέτρων και εγκαινιάσθηκε το 1976. Ένα επίσης σημαντικό τηλεσκόπιο ευάισθητο σε οπτικά και υπέρυθρα μήκη κύματος με διάμετρο πρωτεύοντος 2.2 μέτρων εγκαινιάσθηκε το 1984. Το 1989 είδε το φώς το σημαντικότατο τηλεσκόπιο νέας τεχνολογίας NTT, στο οποίο βασίστηκε και η πρόσφατη δημιουργία του μεγαλύτερου επίγειου τηλεσκοπίου, του VLT. Πέρα απο τα πολλά μικρότερα τηλεσκόπια για φωτομετρικές και φασματοσκοπικές παρατηρήσεις, το 1987 εγκαινιάστηκε το διαμέτρου 15 μέτρων ραδιο-τηλεσκόπιο SEST, ευαίσθητο στα μεγάλα μήκη κύματος (της τάξης του χιλιοστού) που αποτελεί και το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο του είδους αυτού στο νότιο ημισφαίριο. Οι εγκαταστάσεις του ESO για τους επισκέπτες και τους μόνιμους αστρονόμους συνεχώς εκσυγχρονίζονται και εμπλουτίζονται με βιβλιοθήκες, γραφεία, εργαστήρια, κινηματογράφο, γυμναστήριο, και πολλά δωμάτια ξενοδοχείου χωρητικότητας άνω των 180 ανθρώπων.

Πανοραμική θέα του αστεροσκοπείου του ESO sτη θέση La Silla της ερήμου Atacama. 

Το αστεροσκοπείο VLT ήταν το επόμενο σπουδαίο βήμα που έκανε το ESO. Στην βόρεια άκρη της ερήμου Atacama, 120 χιλίόμετρα απο την πλησιέστερη μεγάλη πόλη Antofagasta και μόνο 12 χιλιόμετρα απο τις ακτές του Ειρηνικού, δημιουργήθηκαν οι εγκαταστάσεις του μεγαλύτερου επίγειου τηλεσκοπίου, σε υψόμετρο 2635 μέτρων στην κορυφή του όρους Paranal. Παραδόξως, παρά την γειτνίαση της περιοχής με τον ωκεανό, το κλίμα είναι ιδιαίτερα ξηρό και η ατμόσφαιρα παρουσιάζει μοναδική σταθερότητα, και τα δυο απαραίτητοι παράγοντες για αστρονομικές παρατηρήσεις. Το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (Very Large Telescope) που είναι γνωστό με τα αρχικά VLT, αποτελείται απο τέσσερα τηλεσκόπια διαμέτρου 8.2 μέτρων το καθένα, που μπορούν να εργαστούν ανεξάρτητα η συνδυασμένα, σην τελευταία περίπτωση ισοδυναμώντας με ενα τηλεσκόπιο συνολικής διαμέτρου 16 μέτρων, το μεγαλύτερο δηλαδή στον κόσμο οπτικό τηλεσκόπιο. Το VLT ίναι ευαίσθητο στα οπτικά και υπέρυθρα μήκη κύματος. Χρησιμοποιεί ενα προηγμένο σύστημα ενεργούς οπτικής το οποίο προαρμόζει την καμπυλότητα και το σημείο εστίασης του πρωτεύοντος ανάλογα με την ατμοσφαιρική turbulence, διορθώνοντας έτσι οπτικές ατέλειες όπως ο αστιγματισμός και το κόμα.

Εκτός απο τα τέσσερα μεγάλα τηλεσκόπια το VLT περιλαμβάνει και τρία μικρότερα βοηθητικά, το καθένα διαμέτρου 1.8 μέτρων, που επίσης μπορούν να συνδυαστούν για την λήψη εικόνων ακόμα μεγαλύτερης διακριτικής ικανότητας. Αυτή η τεχνική «συνδυασμένης» παρατήρησης λέγεται συμβολομετρία, και ο συνδυασμός των τεσσάρων μεγάλων και των τεσσάρων μικρότερων τηλεσκοπίων δημιουργεί ένα συμβολόμετρο με ισοδύναμο μήκος 200 μέτρων (!) γνωστό ως VLTI (Very Large Telescope Interferometer).

Τα τέσσερα μεγάλα τηλεσκόπια του VLT έχουν ονόματα παρμένα από τη γλώσσα των Mapuche, των αυτόχθονων που ζουν στην περιοχή νότια του ποταμού Bio-Bio, 500 χιλιόμετρα απο την πρωτεύουσα της Χιλής Santiago. Τα ονόματα αυτά είναι ANTU, KUEYEN, MELIPAL και YEPUN που στη γλώσσα των Mapuche σημαίνουν Ήλιος, Σελήνη, Σταυρός του Νότου, Εσπερινός.

Μερικές απο τις τελευταίες αστρονομικές ανακαλύψεις του VLT είναι: Τα υπέρυθρα φάσματα των εσωτερικών περιοχών των πρωτο-πλανητικών δίσκων που ανιχνεύτηκαν γύρω απο τρία νεαρά αστέρια, και που πιθανότατα βρίσκονται στην αρχική φάση δημιουργίας πλανητών όπως συνέβη και με το ηλιακό μας σύστημα πριν 4500 εκατομμύρια χρόνια. Αυτές οι παρατηρήσεις που απαιτούν πολύ μεγάλη διακριτική ικανότητα έγιναν δυνατές χάρει στην τεχνικλη της συμβολομετρίας με το VLTI. Και ακόμα, ο μπλέ νάνος γαλαξίας NGC 5253, μια περιοχή εκρηκτικής δημιουργίας αστέρων. Χάρει στο VLT μετρήθηκαν 115 σμήνη νεαρών αστέρων τα περισσότερα ηλικίας το πολύ 20 εκατομμυρίων ετών, που το καθένα μπορεί να περιλαμβάνει πολλές χιλιάδες αστέρων. Ο γαλαξίας αυτός μας δείχνει την εικόνα που και ο δικός μας γαλαξίας πρέπει να είχε στα πρώτα στάδια   της δημιουργίας του.

 

Cerro Tololo Interamerican Observatory (CTIO)

Το CTIO βρίσκεται 80 χιλιόμετρα ανατολικά της παραθαλάσσιας πόλης La Serena, 500 χμ περίπου βόρεια του Σαντιάγο, σε υψόμετρο 2200 μέτρων. Περιαμβάνει πολλά οπτικά τηλεσκόπια το μεγαλύτερο των οποίων, Blanco, έχει διάμετρο πρωτεύοντος κατόπτρου 4 μέτρων και ένα ραδιοτηλεσκόπιο. Το τηλεσκόπιο Blanco άρχισε να λειτουργεί το 1974, και αποτελεί το δίδυμο  αδερφάκι του τηλεσκοπίου Mayall που είναι εγκατεστημένο στο αστεροσκοπείοKittPeakτων ΗΠΑ. Σύντομα θα λειτουργήσει ένα ακόμα μεγάλο οπτικό τηλεσκόπιο, το SOAR, διαμέτρου 4.1 μέτρων. Τα τηλεσκόπια Blanco και SOAR περιλαμβάνουν πολλά οργανα μεγάλης ευαισθησίας και διακριτικής ικανότητας, που εκμεταλλεύονται την εξαιρετική ατμοσφαιρική σταθερότητα για τη λήψη εικόνων και φασμάτων άψογης ποιότητας. Χρησιμοποιούν CCD κάμερες μεγάλων διαστάσεω με ενεργή οπτική διόρθωση της κυματομορφής απο τα αποτελέσματα της ατμοσφαιρικής refraction. Το αποτέλεσμα είναι εικόνες με διακριτική ικανότητα καλύτερη απο 0.25 δεύτερα του τόξου, σε συνολικό πεδίο παρατήρησης μεγαλύτερου των 50 λεπτών τόξου του ουρανόυ. Άλλα σημαντικά όργανα που χρησιμοποιούνται στο Αστεροσκιοπείο CTIO είναι οι φασματογράφοι οπτικών ινών που προσφέρουν τη δυνατότητα της ταυτόχρονης λήψης δεκάδων φασμάτων απο ένα εκτεταμένο αστρονομικό αντικείμενο όπως είναι ένας γαλαξίας. Τα διάφορα όργανα που προσφέρονται στα μεγάλα τηέσκόπια του CTIO μπορούν να εναλάσσονται σε χρόνο ρεκόρ, ανάλογα με τις επιθυμίες και το επιστημονικό πρόγραμμα του κάθε παρατηρητή.

Το τηλεσκόπιο Blanco διαμέτρου πρωτεύοντος κατόπτρου 4 μέτρων, που βρίσκεται στο αμερικάνικο αστεροσκοπείο CTIO  σε χιλιανό έδαφος.

Το νότιο αστεροσκοπείο GEMINI αποτελείται απο ένα τηλεσκόπιο διαμέτρου 8 μέτρων και βρίσκεται στην ίδια περιοχή των Άνδεων όπως και το CTIO, στην κορυφή Serro Pachón. Ένα ολόϊδιο αστεροσκοπείο, το βόρει GEMINI,  βρίσκεται στο βόρειο ημισφαίριο στο βουνόMauna Keaτης Χαβάης σε υψόμετρο που ξεπερνάει τα 4000 μέτρα. Μαζί, τα δυο αυτά τηλεσκόπια μπορούν να παρατηρήσουν ολόκληρο τον ουρανό στα οπτικά και υπέρυθρα μήκη κύματος, χρησιμοποιώντας την τελειότερη τεχνολογία που υπάρχει σήμερα στην κατασκευή κατόπτρων, ανιχνευτών, ενεργών οπτικών στοιχείων για τη διόρθωση της ατμοσφαιρικής διάθλασης, κλπ. Το GEMINI είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας επτά χωρών: ΗΠΑ, Βρετανία, Καναδάς, Αυστραλία, Βραζιλία, Αργεντινή και φυσικά Χιλή. Μια από τις καινοτομίες του GEMINI είναι η χρήση γρήγορων δικτύων επικοινωνίας για την πραγματοποίηση παρατηρήσεων εξ΄αποστάσεως απο οποιαδήποτε απο τις συμμετέχουσες χώρες.

 

Las Campanas Observatory (LCO)

Το ινστιτούτο Carnegie στην πόλη Pasadena της Καλιφόρνια, ιδρυτής των ιστορικών αστεροσκοπείων Mount Wilson και Palomar, στα 1969 ίδρυσε ενα ακόμα αστεροσκοπείο στη νότια περιοχή της χιλιανής ερήμου Atacama, σε υψόμετρο 2400 μέτρων. Αρχικά περιλαμβανε τηλεσκόπια της τάξης των 1 και 2.5 μέτρων, αλλά πρόσφατα εμπλουτίστηκε με τα δυο δίδυμα τηλεσκόπια Magellan διαμέτρου 6.5 μέτρων το καθένα, τα οποία διαχειρίζεται το Carnegie σε συνεργασία με τα σπουδαία πανεπιστήμια Harvard, MIT,ArizonaκαιMichigan. Αυτά τα τηλεσκόπια συμβάλλουν ουσιαστικά στην πρόσβαση των αμερικανών επιστημόνων στον ουρανό του νότιου ημισφαίριου.

 

National Radio-Astronomy Observatory (NRAO)

Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Ραδιο-Αστρονομίας NRAO αποτελει ένα απο τα καλύτερα κέντρα έρευνας στον κόσμο. Σχεδιάζει, κατασκευάζει και διαχειρίζεται μερικά απο τα πιο πρωτοποριακά ραδιο-τηλεσκόπια στον κόσμο τα οποία μελετούν σημαντικότατα ουράνια φαινόμενα και αντικείμενα, όπωε ο Ήλιος, οι πλανήτες και άλλα σώματα του ηλιακού μας συστήματος, αστέρια στου γαλαξία μας, αλλά και μακρυνότερους γαλαξίες και άλλα φαινόμενα που απέχουν εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια έτη φωτός απο το ηλιακό μας σύστημα.

 

Atacama Large Millimeter Array (ALMA)

Το μεγαλύτερο ραδιο-τηλεσκόπιο του μέλλοντος, το ALMA, είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας των κολοσσών ΗΠΑ, Ευρώπης, Καναδά και Ιαπωνίας και είναι αυτή τη στιγμή υπό κατασκευή στην έρημο Atacama της Χιλής. Το ALMA καθοδηγείται απο το NRAO για λογαριασμό της Βορείου Αμερικής και απο το ESO για λογαριασμό της Ευρώπης. Είναι ευαίσθητο στα μήκη κύματος μεταξύ 10 χιλιοστών και 350 μικρομέτρων. Αποτελείται απο 64 ραδιο-κεραίες διαμέτρου 12 μέτρων η καθεμία που βρίσκονται εγκαταστημένες στην περιοχή Llano de Chainantor της Χιλής. Οι πολυάριθμες αυτές κεραίες μπορούν να μετακινούνται και να συνδυάζονται δημιουργώντας μια βάση παρατήρησης που μπορεί να φτάσει τα 14 χιλιόμετρα. Με αυτή την τεχνική γίνεται δυνατή η λήψη εικόνων εκπληκτικής διακριτικής ικανότητας, μέχρι και τα 10 χιλιοστά δευτέρου του τόξου, δηλαδή 10 φορές καλύτερης από την αντίστοιχη του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble. Μια ακόμα πρωτοπορία τουALMAείναι τα μήκη κύματος στα οποία είναι ευαίσθητο, τα οποία μέχρι σήμερα μπορούσαν να παρατηρηθούν μόνο απο το διάστημα γιατί η ατμόσφαιρα απορροφάει πλήρως την ακτινοβολία αυτή. Όταν η κατασκεύή τουALMΑολοκληρωθεί το 2011, αυτό θα αποτελεί το μεγαλύτερο και πληρέστερο τηλεσκόπιο εικονογράφησης στον κόσμο.

Το ραδιο-τηλεσκόπιο Atacama Large Millimetre Array (ALMA), ένα απο τα μεγαλύτερα επίγεια τηλεσκόπια η κατασκευή του οποίου θα ολοκληρωθεί το 2011. Θα περιλαμβάνει 64 ραδιοκεραίες διαμέτρου 12 μέτρων η καθεμία, τπου θα εκατασταθούε σε ένα υψίπεδο της χιλαινής ερήμου Atacama πλάτους 10 χιλιομέτρων και σε υψόμετρο 5000 μέτρων.

 

Δρ. Ελένης Χατζηχρήστου
Αστροφυσικού
Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
NASA Goddard Space Flight Center
Space Telescope Science Institute
Yale University

<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks