A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - Νόσος Alzheimer: Συνεχίζεται η προσπάθεια για νέες μεθόδους πρώιμης διάγνωσης Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO Interview

Νόσος  Alzheimer: Συνεχίζεται η προσπάθεια για νέες μεθόδους πρώιμης διάγνωσης
Νόσος Alzheimer: Συνεχίζεται η προσπάθεια για νέες μεθόδους πρώιμης διάγνωσης

Η Νόσος Alzheimer (ΝΑ) αποτελεί μακράν τη συχνότερη νευροεκφυλιστική νόσο και τη συχνότερη αιτία άνοιας στον ηλικιωμένο πληθυσμό, σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι «εκρηκτικές» διαστάσεις που συνεχίζει να λαμβάνει προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς έχουν προσβληθεί περισσότεροι από 35 εκατομμύρια άνθρωποι, σε ολόκληρο τον κόσμο. Σύμφωνα, μάλιστα, με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα -σε συνδυασμό με την άνοδο του προσδόκιμου επιβίωσης- η «έκρηξη» αυτή αναμένεται να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, καθώς έως το 2050 ο συνολικός αριθμός των πασχόντων υπολογίζεται ότι θα έχει ανέλθει στα 100 εκατομμύρια! Για το τεράστιο κοινωνικό και οικονομικοτεχνικό πρόβλημα της πάθησης αλλά και για ό,τι νεότερο μας δίνουν οι έρευνες σχετικά με τη ΝΑ και για την ανάγκη ενημέρωσης του κόσμου και έγκαιρης διάγνωσης, συζητήσαμε με την κα Μάγδα Τσολάκη, Νευρολόγο-Ψυχίατρο και Πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer.

Κυρία Τσολάκη, τα αριθμητικά στοιχεία, που εσείς οι γιατροί μας δίνετε, για τους πάσχοντες από τη Νόσο Alzheimer είναι, πραγματικά, αμείλικτα, καθώς δεν υπάρχει ακόμα τρόπος πρόληψης.

Οι αριθμοί, πραγματικά, τρομάζουν, αρκεί να σκεφτείτε ότι στην Ελλάδα -σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Εταιρείας Νόσου  Alzheimer- πάσχουν σήμερα 196.000 ασθενείς, αλλά σύμφωνα με τις τρεις δικές μας επιδημιολογικές μελέτες στην Πυλαία, στο Δήμο Μ. Αλεξάνδρου στην Πέλλα και στα ορεινά χωριά του Ρεθύμνου στην Κρήτη,  ο αριθμός των ασθενών είναι 150.000. Σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι 35 εκ. και στην Ευρώπη, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, είναι 8,5 εκ. Ωστόσο, υπάρχουν πολύ πρόσφατες μελέτες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι -επειδή οι υπηρεσίες υγείας βελτιώνονται συνεχώς- ελαττώνεται ο αριθμός των ασθενών με άνοια. Όμως, αυτά τα καινούργια δεδομένα πρέπει να επιβεβαιωθούν με μεγαλύτερες μελέτες και σε περισσότερες χώρες.  

Σχετικά με τα αίτια που προκαλούν τη Νόσο Alzheimer, έχουμε κάποια πρόοδο;

Η αιτιολογία της ΝΑ είναι πολυπαραγοντική και η παθοφυσιολογία της σύνθετη. Η αιτιολογία δεν είναι πλήρως γνωστή, αλλά οι εναποθέσεις της β-αμυλοειδικής πρωτεΐνης, όπως, επίσης, η υπερφωσφωρυλίωση της τ πρωτεΐνης, το οξειδωτικό stress, η διαταραχή της ομοιόστασης των βιομετάλλων και τα χαμηλά επίπεδα της ακετυλοχολίνης (ACh) φαίνεται ότι παίζουν σημαντικό ρόλο.

Καθώς είναι νόσος που δεν προκαλεί πόνο, ποια συμπτώματα θα μας ανησυχήσουν;

Η συμπτωματολογία της νόσου χαρακτηρίζεται από μια προοδευτική, συνεχή και σταδιακά αυξανόμενη έκπτωση των νοητικών λειτουργιών και της δυνατότητας εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων του ασθενούς.

Η θετική εξέλιξη σχετικά με τη Νόσο Alzheimer αφορά στη διάγνωση σε πρώιμο στάδιο;

Ακριβώς και είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η εκτεταμένη έρευνα στην κυτταρική και μοριακή παθογένεια της νόσου, τις τελευταίες δεκαετίες, πρόσφερε μεγάλη πρόοδο στην καλύτερη κατανόηση της νόσου και οδήγησε τη σκέψη των επιστημόνων στην προσπάθεια να βρουν νέες μεθόδους διάγνωσης για την πολύ πρώιμη διάγνωση της νόσου. Στη Θεσσαλονίκη, καθώς και σε άλλες εννέα πόλεις Ευρωπαϊκών χωρών, προσπαθούμε να βρούμε, στα πλαίσια ενός Ευρωπαϊκού προγράμματος, του Pharmacog,  βιολογικούς δείκτες, οι οποίοι θα καθορίζουν με μεγάλη ακρίβεια και αξιοπιστία την εξέλιξη των ασθενών από τις διαταραχές μνήμης που έχουν σήμερα, έως την άνοια και μετά από πόσο χρονικό διάστημα.

Πολύ νέα διαγνωστική προσέγγιση είναι η απεικόνιση με ΡΕΤ των αλλοιώσεων που προκαλεί στον εγκέφαλο η τ πρωτεΐνη, ενώ μέχρι σήμερα μπορούσαμε να δούμε με την ίδια εξέταση μόνο τις αμυλοειδικές πλάκες. Άλλο ένα θετικό νέο για την ακριβέστερη και πρωιμότερη διάγνωση είναι ότι υπάρχει δοκιμασία-εξέταση στο αίμα που θα μπορούσε να δώσει διάγνωση της Νόσου Alzheimer με ακρίβεια 90%, αλλά πρέπει να επιβεβαιωθεί.

Αν δεν μπορούμε να θεραπεύσουμε τη Νόσο Alzheimer , μπορούμε τουλάχιστον με την κατάλληλη θεραπεία να καθυστερήσουμε την εξέλιξή της;

Έχουν αναπτυχθεί, με τους βιολογικούς δείκτες που ήδη γνωρίζαμε, νέες θεραπευτικές στρατηγικές,  που προσπαθούν να τροποποιήσουν την πορεία της νόσου. Η μεγαλύτερη εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση είναι οι θεραπευτικές που στηρίζονται στο β-αμυλοειδές και στην τ πρωτεΐνη, που πιθανώς να είναι το κλειδί για την αντιμετώπιση της ΝΑ στο άμεσο μέλλον.  Αρκετά φάρμακα που ήταν χρήσιμα προκλινικά (πειραματόζωα) απέτυχαν να βοηθήσουν τους ασθενείς με ΝΑ. Οι γνώσεις που αποκτήθηκαν όμως από αυτές τις κλινικές δοκιμές είναι πολύτιμες .

Σε ό,τι αφορά τα δεδομένα για άλλα καινοτόμα σκευάσματα, νέες μελέτες υποστηρίζουν ότι ο καφές – δοσοεξαρτώμενο αποτέλεσμα - και το φάρμακο μετφορμίνη για το σακχαρώδη διαβήτη παίζουν προστατευτικό ρόλο στην εμφάνιση της άνοιας.

Ποια είναι η πιο αποτελεσματική φαρμακευτική αγωγή για την όσο το δυνατόν καλύτερη αντιμετώπιση της Νόσου Alzheimer;

Αυτή τη στιγμή, για τη χώρα μας, είναι το διαδερμικό αυτοκόλλητο ριβαστιγμίνης των 9,5 mg. Όμως, η πλέον άμεσα αναμενόμενη (για εμάς στην Ελλάδα, καθώςκυκλοφορεί περισσότερο από ένα χρόνο στην Αμερική και ήδη επί 6 μήνες σε άλλες χώρες της Ευρώπης) καινοτόμος θεραπεία είναι το  διαδερμικό αυτοκόλλητο ριβαστιγμίνης των 13,3 mg, το οποίο -χάρη στην υψηλότερη δόση ριβαστιγμίνης- παρέχει διπλάσιο αποτέλεσμα σε σχέση με το χρησιμοποιούμενο των 9,5 mg. Παρέχει, δηλαδή, διπλάσια αποτελεσματικότητα, τόσο στην καθυστέρηση της νοητικής έκπτωσης, όσο και στην καθυστέρηση της έκπτωσης στην αυτονομία εκτέλεσης βασικών καθημερινών δραστηριοτήτων (όπως είναι η καθημερινή υγιεινή και το φαγητό). Αυτό το επιτυγχάνει επιτρέποντας στους ασθενείς την πρόσβαση σε θεραπευτική δόση που αντίστοιχή της δεν υπάρχει σε κανένα άλλο σκεύασμα, διότι η χορήγηση και απορρόφηση της ριβαστιγμίνης γίνεται διαδερμικά και όχι από του στόματος.

Οι από του στόματος θεραπείες, λόγω της χολινεργικής δράσης αυτών των φαρμάκων, έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών από το γαστρεντερικό σύστημα σε μεγάλο ποσοστό ασθενών (σχεδόν 1 στους 2 εμφανίζει ναυτία, 1 στους 3 έμετο και κάποιοι διάρροια), στερώντας τους τη δυνατότητα επίτευξης μεγαλύτερων θεραπευτικών δόσεων. Αντίθετα,  η διαδερμική μορφή ριβαστιγμίνης 13,3 mg επιτρέπει την επίτευξη της μεγαλύτερης και αποτελεσματικότερης εγκεκριμένης θεραπευτικής δόσης, διατηρώντας πολύ καλό προφίλ ανοχής και ασφάλειας.

Εφόσον μιλάμε για μία νόσο χρόνια, εκφυλιστική και ανελέητη όπως η Alzheimer,αντιλαμβανόμαστε ότιη πρόσβαση σε αποτελεσματικά και καινοτόμα φάρμακα βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής, τόσο του ασθενούς, όσο και της οικογένειάς του, η οποία επωμίζεται σημαντικό φορτίο.  Στην Ελλάδα, συγκεκριμένα, πόσο εύκολη είναι η πρόσβαση των ασθενών στα φαρμακευτικά σκευάσματα;

Είχαμε καταφέρει, το 2006, να παίρνουν οι ασθενείς τα φάρμακά τους δωρεάν. Τώρα, χρειάζεται να τα πληρώνουν. Βέβαια, τα γενόσημα είναι μία λύση, αλλά υπάρχουν ακόμη πρωτότυπα τα οποία έχουν να προσφέρουν μεγαλύτερα οφέλη και λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως είναι το αυτοκόλλητο της Ριβαστιγμίνης. Είναι η μόνη πρόοδος που έγινε, την τελευταία δεκαετία, στην αντιμετώπιση της Νόσου. Πρόοδος η οποία καθυστερεί την εξέλιξη και την ιδρυματοποίηση των ασθενών και θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και από τους υπεύθυνους της πολιτείας και από τους γιατρούς αλλά και από τους ασθενείς και τους περιθάλποντες.

Η πολιτεία θα πρέπει να ανταποκριθεί. Ευτυχώς η καινούργια υφυπουργός κ, Μακρή, αλλά  και ο νέος Υπουργός Υγείας κ. Γεωργιάδης δέχτηκαν να συνεργαστούν μαζί μας, ώστε να καταφέρουμε τα μέγιστα, με το ελάχιστο οικονομικό κόστος: να έχουμε Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο για την άνοια, όπως όλες οι αναπτυγμένες χώρες του κόσμου, να έχουμε ηλεκτρονικά εθνικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τους επαγγελματίες υγείας και ανάλογα προγράμματα στήριξης για τους περιθάλποντες, εθνική γραμμή βοήθειας, ώστε ο Γολγοθάς των ασθενών  μας θα είναι λιγότερο επώδυνος, καθώς η πολιτεία θα παίξει το ρόλο του Κυρηναίου.

Χρειάζονται, επίσης, εθελοντικές ομάδες να πλαισιώσουν τις Εταιρείες για την κατ’ οίκον φροντίδα. Υπάρχουν πολλές στην Ελλάδα και στην Κύπρο, που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.

Τα Κέντρα Ημέρας αποτελούν για τους ασθενείς και για εσάς μία σημαντική βοήθεια.

Έτσι είναι. Η ιδέα ξεκίνησε το 1998, σε μια Press Conference, όπου παρών ήταν ο τότε διευθυντής Ψυχικής Υγείας, κ. Πέτρος Γιαννουλάτος. Μου ζήτησε να του πω σε ποιες πόλεις μπορούμε να κάνουμε Κέντρα Ημέρας, άμεσα. Τότε, μπορούσαμε μόνο σε τέσσερεις: Αθήνα, Βόλο, Χανιά και Θεσσαλονίκη. Έγιναν άμεσα. Τώρα, είμαστε έτοιμοι να κάνουμε κέντρα Ημέρας σε όλη την Ελλάδα, τουλάχιστον ένα σε κάθε περιφέρεια. Αν σε αυτό το στόχο συμβάλλει η πολιτεία αλλά και εύρωστοι ιδιώτες, σύντομα, κάθε ασθενής μας -από την Κρήτη μέχρι την Αλεξανδρούπολη και από τη Ρόδο μέχρι την Κέρκυρα- θα έχει καλύτερη φροντίδα. Σήμερα, εξυπηρετούνται 4.500 ασθενείς, κάθε μήνα, στα Κέντρα Ημέρας της Θεσσαλονίκης. Στο Νοσοκομείο Παπανικολάου, έχουν εξετασθεί από το 1992 πάνω από 20.000 ασθενείς.

Ο κόσμος, κυρία Τσολάκη, σε ποιο βαθμό είναι ενήμερος για τη Νόσο Alzheimer;  

Από έρευνα που κάναμε στη Θεσσαλονίκη, προκύπτει ότι αρκετοί -από τον ελληνικό πληθυσμό- που συμμετείχαν στην έρευνα ήταν ενήμεροι σχετικά με το θέμα της άνοιας, ενώ η πλειοψηφία από αυτούς εξέφρασαν θετικά συναισθήματα απέναντι στους ασθενείς με άνοια.

Η εκπαίδευση νομίζω ότι είναι το μεγάλο μυστικό για την καλύτερη αντιμετώπιση της άνοιας. Η εκπαίδευση όλων: ασθενών, υγειών, περιθαλπόντων, επαγγελματιών υγείας, ιερέων, δασκάλων, πολιτικών. Η ελλιπής πρόσβαση ασθενών σε αποτελεσματικές θεραπείες οδηγεί σε ταχύτερη επιδείνωση και μετάβαση σε βαρύτερα στάδια της νόσου. Αξίζει να τονιστεί εδώ, ότι η μετάβαση των ασθενών σε βαρύτερα στάδια της ΝΑ, συνεπάγεται σημαντική αύξηση του άμεσου υγειονομικού κόστους, το οποίο επιβαρύνει το κράτος, αλλά και δραματική αύξηση του άμεσου μη υγειονομικού κόστους που επιβαρύνει τις οικογένειες των ασθενών.


http://www.alzheimer-hellas.gr/public.php?page=49
www.alzheimer-drasi.gr


* Η Μάγδα Τσολάκη είναι Νευρολόγος-Ψυχίατρος, Καθηγήτρια ΑΠΘ, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer

<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks