A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - Νεότερα δεδομένα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO Interview

Νεότερα δεδομένα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού
Νεότερα δεδομένα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού

Νεότερα δεδομένα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού

 

Η Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης Κατά του Καρκίνου του Μαστού (25 Οκτωβρίου) είναι αφιερωμένη στη σωστή ενημέρωση και ευαισθητοποίηση αλλά φυσικά και στην πρόληψη της νόσου. Κάθε χρόνο, στη χώρα μας, καταγράφονται περίπου 4.500 νέα περιστατικά, ενώ υπολογίζεται ότι 1 στις 8 γυναίκες παγκοσμίως θα εκδηλώσει καρκίνο του μαστού σε κάποια φάση της ζωής της. Σύμφωνα με μελέτη του Αυστραλιανού Ινστιτούτου Υγείας και Πρόνοιας, κάθε μέρα 35 γυναίκες προσβάλλονται από την εν λόγω ασθένεια, ενώ αναμένεται ο αριθμός να φθάσει τις 42 μέχρι το 2015.

 

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος τύπος καρκίνου στις γυναίκες του δυτικού κόσμου, για αυτό και αποτελεί μία από τις κύριες προτεραιότητες της ιατρικής έρευνας. Οι εντατικές επιστημονικές μελέτες, τα τελευταία χρόνια, απέφεραν νέες, ελπιδοφόρες μεθόδους αντιμετώπισης της νόσου, κάτι που αποδεικνύει και η σημαντική μείωση της θνητότητας από την ασθένεια. Αυτό μπορεί να αποδοθεί κυρίως σε δύο παράγοντες: στη διάγνωση της νόσου σε πρωιμότερο στάδιο με την ευρεία εφαρμογή του προσυμπτωματικού ελέγχου και στην πρόοδο της συστηματικής θεραπείας του καρκίνου του μαστού. Στη συνέντευξη που ακολουθεί η Δρ. Λυδία Μουζάκα*, Καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών  και Ειδική Μαστολόγος – Χειρουργός, μας μιλά για την πρώιμη διάγνωση, τις νέες θεραπείες και φάρμακα αλλά και τις εξελίξεις στη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού.

 

Έχουν γίνει αρκετές ιατρικές έρευνες για την πρόληψη και θεραπεία του καρκίνου του μαστού και έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στον τομέα αυτό. Η αιτιολογία του καρκίνου του μαστού, όμως, έχει διευκρινιστεί; Υπάρχουν, μήπως, κάποιοι επιβαρυντικοί παράγοντες που πρέπει να γνωρίζουν οι γυναίκες;

Παρ’ όλες τις προόδους που έχουν επιτευχθεί τόσο στον τομέα της έρευνας όσο και της θεραπείας του καρκίνου του μαστού, δεν είμαστε ακόμη σε θέση να πούμε μια συγκεκριμένη αιτιολογία στην οποία να οφείλεται η ανάπτυξή του. Ο καρκίνος του μαστού, απ’ ότι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα είναι μια πολυπαραγοντική νόσος για την ανάπτυξη της οποίας χρειάζεται η παρουσία περισσοτέρων των δύο ή τριών επιβαρυντικών παραγόντων. Οι παράγοντες αυτοί ομαδοποιούνται σε 7 ομάδες, και είναι:        

  • Φυλετικοί (γυναικείο φύλο > ανδρικό, λευκή φυλή > μαύρη, υψηλότερες και βαρύτερες γυναίκες)
  • Γεννετικοί  (η ηλικία της γυναίκας, η ηλικία της στην εμμηναρχή, στον πρώτο τοκετό, στην εμμηνόπαυση, η λήψη ορμονών, η κληρονομικότητα, +/- ο θηλασμός)
  • Ορμονικοί (η λήψη ορμονών, λήψη αντισυλληπτικών {η χρήση τους > 5ετία πριν την πρώτη τελειόμηνη εγκυμοσύνη έχει υψηλή επικινδυνότητα}, η διέγερση ωοθηκών, η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης).
  • Κληρονομικοί (παρουσία μεταλλαγμένου ογκιδίου BRCA1 & BRCA 2. Πιθανότητα για μεταλλαγμένο γονίδιο έχουν οι γυναίκες εάν υπάρχουν > 2 άτομα με καρκίνο του μαστού στην οικογένεια, καρκίνος του μαστού σε νεαρή ηλικία, αμφοτερόπλευρος καρκίνος του μαστού). Η πιθανότητα αυξάνει 1,5 φορές εάν καρκίνος του μαστού υπάρχει στη θεία ή στη γιαγιά, 2,3 φορές εάν υπάρχει στη μητέρα ή στην αδελφή και 14 φορές εάν υπάρχει στη μητέρα και στην αδελφή.
  • Περιβαλλοντικοί: Διαιτητικοί παράγοντες (αυξημένη κατανάλωση ζωικού λίπους και οινοπνεύματος). Χημικά προϊόντα (διαλυτικά, εντομοκτόνα). Ακτινοβολία.

Ενώ, ευεργετική δράση έχουν το ελαιόλαδο, οι Βιταμίνες A, C & E, το Σελίνιο και οι Αντιοξειδωτικές ουσίες.

  • Προηγηθείσα βιοψία (δεν υπάρχει κίνδυνος για τις μονήρεις κύστεις και τα ινοαδενώματα) Αντίθετα, ο κίνδυνος αυξάνει κατά 4 φορές, εάν στη βιοψία που έγινε διαπιστωθεί  ινοκυστική μαστοπάθεια με ατυπία.
  • Ψυχολογικοί: Παρατεταμένη ψυχική ένταση που προκαλείται από διαταραγμένες ενδοοικογενειακές σχέσεις, ατεκνία, τέκνα με παθολογικά προβλήματα, οικονομική καταστροφή, θάνατος προσφιλούς προσώπου, ανώμαλη σεξουαλική ζωή, σοβαρή ασθένεια προσφιλούς προσώπου, επηρεάζει την έναρξη της καρκινογένεσης.

Ο τελευταίος αυτός παράγοντας, ο ψυχολογικός,  είναι καθοριστικός όταν επιδράσει σε άλλους από τους προηγουμένως αναφερθέντες παράγοντες κινδύνου και ευοδώνει την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού. Γι’ αυτό, η συμβουλή μου προς τις γυναίκες, είναι να μην στεναχωρούνται με το παραμικρό και να ρίχνουν νερό στο κρασί τους για να απομακρύνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.

 

Έχουν επιβεβαιωθεί ή διαψευσθεί υποψίες ότι οι γυναίκες που κάνουν εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) στην τρίτη και τέταρτη δεκαετία της ζωής τους (20-40 ετών) έχουν αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του μαστού εντός δεκαπενταετίας;

Δυστυχώς, δεν υπάρχουν μελέτες προοπτικής στο θέμα αυτό και οι μελέτες που υπάρχουν σχετίζονται, συνήθως, με καταγραφή απλών περιπτώσεων. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί μελέτη από το Ισραήλ που πραγματοποιήθηκε στο Νοσοκομείο Assaf  Harofeh τουTel Aviv  και συμπεριέλαβε όλες τις γυναίκες που υποβλήθηκαν έστω και σε μια μόνον IVF. Οι περιπτώσεις αυτές συνδέθηκαν με το Ισραηλινό Αρχείο Νεοπλασιών, που ιδρύθηκε το 1960 και καταγράφει όλες τις νεοπλασίες. Στη μελέτη αυτή, που αφορά 3.375 γυναίκες, οι γυναίκες χωρίστηκαν σε 2 ομάδες ανάλογα με τα αίτια  της στειρώσεως. Σε ♀ με ορμονικά προβλήματα (δηλ. σε ♀- χωρίς ωορρηξία) και σε ♀ χωρίς ορμονικά προβλήματα (όπως απόφραξη σαλπίγγων, ανδρικός παράγοντας, ή ανεξήγητη στείρωση). Από τη βάση δεδομένων της μονάδας IVF του Νοσοκομείου αυτού με μέσο όρο ηλικίας 32.1 ± 5,7 έτη (18-45) και μέσο Follow-up (παρακολούθηση) 8,1 ± 4,3 (1.0 – 18,7 έτη)  κατά τη διάρκεια το Follow-up διαγνώσθηκαν 35    με καρκίνο του μαστού σε αντιστοιχία με 24,8 περιπτώσεις που αναμένονται  να διαγνωσθούν στον γενικό πληθυσμό. Είναι η μόνη επίσημη εργασία που αποδεικνύει αυξημένο κίνδυνο.

Αν θέλετε, όμως, την προσωπική μου άποψη, θα πω ότι πρώτα απ’ όλα  οι γυναίκες με ατεκνία και οι γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, ευθύς εξ αρχής, έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου του μαστού. Όταν προστεθεί σ’ αυτό και ο ορμονικός παράγοντας από τη διέγερση των ωοθηκών, αντιλαμβάνεσθε ότι θα πρέπει να επιβαρύνει. Γι αυτό, όλες οι γυναίκες που πρόκειται να υποβληθούν σε εξωσωματική γονιμοποίηση  -και  ανεξάρτητα από την ηλικία στην οποία βρίσκονται-  θα  πρέπει να κάνουν μία ψηφιακή μαστογραφία και, αν είναι δυνατόν, ψηφιακή τομοσύνθεση, πριν αρχίσουν τη διαδικασία  της διέγερσης των ωοθηκών.

 

Η πρόγνωση του καρκίνου του μαστού καθορίζεται μόνο με βάση τα χαρακτηριστικά του όγκου στην ιστολογική εξέταση ή υπάρχουν νεότερες και πιο αξιόπιστες μέθοδοι πρώιμης διάγνωσης;

Κατ’ αρχήν, να διευκρινίσουμε ότι άλλο είναι η πρόγνωση και άλλο η πρώιμη διάγνωση. Η πρόγνωση του καρκίνου του μαστού καθορίζεται με βάση τα χαρακτηριστικά του όγκου και των υπολοίπων στοιχείων από την ιστολογική εξέταση αλλά και την ηλικία της ασθενούς. Αυτά τα στοιχεία έχουν σχέση με το μέγεθος του όγκου, τον τύπο του καρκίνου, το βαθμό κακοήθειας του όγκου (grade), τη διήθηση ή όχι των λεμφαδένων της μασχάλης, των λεμφαδένων, του δέρματος ή της θηλής.

Να ενημερώσουμε, επίσης, ότι σήμερα, δεν αφαιρούμε ευθύς εξ αρχής τους λεμφαδένες της μασχάλης στα αρχικά στάδια της νόσου, αλλά μόνον το λεμφαδένα φρουρό,  τον  οποίο εντοπίζουμε πριν το χειρουργείο με ραδιενεργό ουσία. Μόλις τον εξαιρέσουμε στο χειρουργείο, τον στέλνουμε για ταχεία βιοψία. Εάν η ταχεία βιοψία είναι αρνητική, δεν προχωρούμε σε αφαίρεση των λεμφαδένων, εάν είναι θετική, τότε τους αφαιρούμε.

 

Πολλές γυναίκες επιλέγουν, πλέον, να υποβληθούν σε έλεγχο για την ανεύρεση γονιδιακής μετάλλαξης. Είναι σε θέση, ωστόσο, να αντιληφθούν τη βαρύτητα αυτής της πληροφορίας για να ξέρουν πώς να τη διαχειριστούν;

Δεν επιτρέπεται να προβούμε σε γονιδιακό έλεγχο εάν δεν ενημερώσουμε πλήρως τη γυναίκα το τι σημαίνει το αρνητικό ή το θετικό αποτέλεσμα. Δηλαδή, πρέπει να προηγηθεί η λεγόμενη Γενετική Συμβουλευτική. Οφείλουμε να τις κάνουμε να αντιληφθούν τη βαρύτητα αυτής της πληροφορίας για να ξέρουν και  πώς να τη διαχειριστούν.

Οι ίδιες τελικά επιλέγουν εάν θα την κάνουν ή όχι.

 

Η χειρουργική αντιμετώπιση, πότε είναι απαραίτητη και ποια νεότερα δεδομένα έχει να μας παρουσιάσει;

Η χειρουργική αντιμετώπιση είναι απαραίτητη κάθε φορά που διαπιστώνουμε έναν καρκίνο στο μαστό. Άλλοτε είναι πρώτης γραμμής θεραπευτική αντιμετώπιση και άλλοτε δεύτερης γραμμής. Η τάση που υπάρχει σήμερα διεθνώς, προσανατολίζεται σε μικρότερης έκτασης επεμβάσεις τόσο στον μαστό όσο και στην μασχάλη, όπως ήδη σας ανέφερα. Έχει μεγάλη σημασία, όμως, να σεβόμαστε κάποιους κανόνες που μας επιβάλλουν ως μεγαλύτερης έκτασης επεμβάσεις προς όφελος της γυναίκας.

 

Η σύγχρονη ογκοπλαστική χειρουργική ποια πλεονεκτήματα παρουσιάζει και πόσο είναι ασφαλής;

Όταν υπάρχουν οι σωστές ενδείξεις,  τότε η σύγχρονη Ογκοπλαστική  Χειρουργική έχει το μεγάλο πλεονέκτημα του συνδυασμού της Ογκολογικής και Αισθητικής Χειρουργικής που έχει ως αποτέλεσμα το καλό αισθητικό αποτέλεσμα  στις συντηρητικές επεμβάσεις  μαστού, ιδιαίτερα εάν ο όγκος βρίσκεται σε δύσκολη θέση, μαζί με την από ογκολογικής άποψης εξασφάλιση της γυναίκας.

 

Υπάρχουν νεότερα φάρμακα και θεραπείες για τον καρκίνο του μαστού;

Συνεχώς, ανακαλύπτονται νεότερα φάρμακα τόσο για την εξόντωση των καρκινικών κυττάρων όσο και για την ελάφρυνση των παρενεργειών από τα φάρμακα της χημειοθεραπείας.

 

Πότε είναι απαραίτητη η χημειοθεραπεία και πότε η ακτινοθεραπεία;

Το αν θα υποβληθεί μια γυναίκα σε χημειοθεραπεία ή όχι μας το προκαθορίζουν οι λεγόμενοι προγνωστικοί παράγοντες, τους οποίους ανέφερα προηγουμένως. Σήμερα γενικά, αποφασίζουμε να κάνουμε τη λεγόμενη προφυλακτική χημειοθεραπεία σε όλες τις γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση. Στην ηλικιακή αυτή κατηγορία των γυναικών, σε ελάχιστες περιπτώσεις,  μπορούμε και να την αποφύγουμε,  εάν η περίπτωση βρίσκεται στη λεγόμενη γκρίζα περιοχή. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις,  δεν αυθαιρετούμε, αλλά στέλνουμε δείγμα από τον όγκο για εξέταση στην Αμερική και κάνουμε τη λεγόμενη εξέταση κατά Oncotype. Αν η απάντηση πει ότι δε χρειάζεται χημειοθεραπεία, τότε δεν την κάνουμε. Στην περίπτωση αυτή,  το Ταμείο στο οποίο είναι ασφαλισμένη η γυναίκα της επιστρέφει  τα έξοδα  της εξέτασης.

Τη χημειοθεραπεία τη μεταχειριζόμαστε και κάποιες φορές ως θεραπεία 1ης γραμμής, ως προεγχειρητική, δηλαδή, θεραπεία, όταν αντιμετωπίζουμε περιπτώσεις τοπικά προχωρημένου καρκίνου του μαστού. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή του φλεγμονώδους καρκίνου του μαστού.  Ακόμη η Χημειοθεραπεία είναι απαραίτητη στην περίπτωση εμφάνισης σπλαγχνικών μεταστάσεων.

Η ακτινοθεραπεία είναι απαραίτητη στις περιπτώσεις που δεν έχει αφαιρεθεί ο μαστός, ως συμπλήρωμα της χειρουργικής επεμβάσεως, δηλαδή στις συντηρητικές επεμβάσεις. Επίσης, στις τοπικά προχωρημένες καταστάσεις μετά το χειρουργείο και στις περιπτώσεις  οστικών μεταστάσεων.

     *Δρ. Λυδία Ιωαννίδου-Μουζάκα

     ε  Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

     Γυναικολόγος-Χειρουργός-Ειδ Μαστολόγος

     Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μαστολογίας

Συνέντευξη: Ρούλα Σκουρογιάννη

<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks