A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - Ηλίαση και Θερμοπληξία: Συμπτώματα και αντιμετώπιση Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO Interview

Ηλίαση και Θερμοπληξία: Συμπτώματα και αντιμετώπιση
Ηλίαση και Θερμοπληξία: Συμπτώματα και αντιμετώπιση

Ηλίαση και Θερμοπληξία: Συμπτώματα και αντιμετώπιση

 

Οι καλοκαιρινές διακοπές και το παιχνίδι στον ήλιο πάνε μαζί. Όσο ωφέλιμος, όμως, είναι ο ήλιος τόση προσοχή χρειάζεται. Η ηλιακή ακτινοβολία βελτιώνει τη διάθεσή μας και αυξάνει τη βιταμίνη D στο σώμα μας, αλλά η υπερβολική έκθεση προκαλεί προβλήματα σε όλες τις ηλικίες και ιδίως στα μικρά παιδιά. Για τον κίνδυνο ηλίασης και θερμοπληξίας, που συχνά πλήττει τις μικρές ηλικίες, κυρίως τους θερινούς μήνες, μιλήσαμε με την Παιδίατρο, κα Ειρήνη Παπακωνσταντοπούλου*.

 

Κυρία Παπακωνσταντοπούλου, αρχικά θα ήταν χρήσιμο να κάνουμε μία διάκριση μεταξύ ηλίασης και θερμοπληξίας.

Ναι, πραγματικά. Να πούμε ότι η ηλίαση και η θερμοπληξία ανήκουν στο φάσμα των παθήσεων που σχετίζονται με την έκθεση σε υψηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος. Συχνά, υποδιαγιγνώσκονται και μπορεί να μοιάζουν με άλλες εμπύρετες καταστάσεις, οπότε καλό είναι να βρίσκονται ως υποψία στο μυαλό των γονιών κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όμως η διάγνωση να γίνεται πάντα από παιδίατρο.

Η θερμική εξάντληση ή ηλίαση, όπως είναι ευρύτερα γνωστή, εκδηλώνεται κλασσικά σε ένα παιδί που έπαιζε στον ήλιο μία πολύ ζεστή ημέρα, χωρίς προστασία από τον ήλιο και χωρίς να πίνει αρκετά υγρά. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι: εμπύρετο που δεν ξεπερνά τους 40o C, ψυχρά άκρα, ζάλη, κεφαλαλγία, έμετοι, κόπωση, λιποθυμία. Το πρώτο σημάδι επερχόμενης ηλίασης μπορεί να είναι οι μυϊκές κράμπες.

Ειδικά στα βρέφη, θα δούμε μειωμένη παραγωγή ούρων (λιγότερες βρεγμένες πάνες ανά 24ωρο), εμπύρετο, ανησυχία ή έντονη υποτονία. Είναι η πιο συχνή εκδήλωση της έκθεσης σε υψηλή θερμοκρασία.

Αντίθετα, η θερμοπληξία είναι πιο σπάνια και πιο βαριά κατάσταση. Εκδηλώνεται με εμπύρετο πάνω από 40,5o C που δεν "πέφτει" με αντιπυρετικά, δέρμα θερμό και υγρό, σύγχυση, σπασμούς και διαταραχή του επιπέδου συνείδησης. Είναι μία εξαιρετικά επείγουσα κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε πολυοργανική ανεπάρκεια και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση σε νοσοκομείο.

Μία κλασσική περίπτωση θερμοπληξίας που συναντούμε σε παιδιά είναι αυτή ενός νέου αθλητή που γυμνάζεται σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας και υγρασίας, συνήθως χωρίς να έχει προηγηθεί σταδιακός εγκλιματισμός. Είναι η λεγόμενη θερμοπληξία από άσκηση και εκδηλώνεται εντός ωρών. Το αίτιο σε αυτήν την περίπτωση είναι η αδυναμία του κέντρου θερμορρύθμισης να μειώσει την θερμοκρασία του σώματος. Φυσιολογικά, η θερμορύθμιση διατηρεί τη θερμοκρασία του σώματος μεταξύ 36,5 - 37,5o C. Η άσκηση προκαλεί μία πολύ μεγάλη εσωτερική παραγωγή θερμότητας που αποβάλλεται κυρίως με την εφίδρωση και εξάτμιση του ιδρώτα. Όμως, αυτός ο μηχανισμός μείωσης της θερμοκρασίας του σώματος περιορίζεται όσο αυξάνει η υγρασία του περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα στη θερμοπληξία να βλέπουμε θερμοκρασίες ακόμη και άνω των 41o C.

Άλλη μορφή θερμοπληξίας είναι εκείνη που προσβάλλει κυρίως ηλικιωμένους και ασθενείς με σοβαρά προβλήματα υγείας, κατά τις ημέρες που έχει καύσωνα και εκδηλώνεται σταδιακά, εντός ημερών.

 

 

 

Πώς μπορούν οι γονείς να προστατέψουν τα παιδιά από την ηλίαση και τη θερμοπληξία;

Το μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν τα βρέφη, τα μικρά παιδιά, οι αθλούμενοι και οι παχύσαρκοι. Μην περιμένουν οι γονείς να τους πουν τα παιδιά ότι διψούν για να τους δώσουν υγρά να πιουν:

  • Τους καλοκαιρινούς μήνες, αυξάνουμε την κατανάλωση υγρών, ανεξάρτητα από το επίπεδο δραστηριότητας.
  • Ντύνουμε τα βρέφη και τα παιδιά με όσο το δυνατόν λιγότερα, όταν βρίσκονται μέσα σε κλειστούς χώρους. Για τη βόλτα, επιλέγουμε ελαφρά και ανοιχτόχρωμα υφάσματα. Να φοράνε πάντα καπέλο και αντηλιακό με δείκτη προστασίας από 15 και άνω. Μην ξεχνάμε ότι ηλίαση μπορεί να συμβεί και μετά από παραμονή για ώρα μέσα στη θάλασσα ή σε πισίνα, χωρίς αναπλήρωση υγρών.
  • Να μην εκθέτουμε βρέφη κάτω των 6 μηνών απευθείας στον ήλιο.
  • Τις ημέρες με καύσωνα (για την Ελλάδα, όταν η θερμοκρασία είναι >39ο C, για 3 συνεχόμενες ημέρες) και υγρασία, κρατάμτε τα παιδιά όσο το δυνατόν σε κλιματιζόμενο χώρο.
  • Ποτέ δεν αφήνουμε παιδί μόνο του σε παρκαρισμένο αυτοκίνητο, ούτε για ένα λεπτό. Ακόμη και με το παράθυρο λίγο ανοιχτό, η θερμοκρασία μπορεί να ανέβει έως και 10 βαθμούς παραπάνω μέσα σε λιγότερο από 10 λεπτά.
  • Ο εγκλιματισμός απαιτεί μερικές εβδομάδες για να επιτευχθεί. Τα παιδιά χρειάζονται περισσότερες ημέρες από τους ενήλικες για να εγκλιματιστούν σε ξαφνικές αλλαγές της θερμοκρασίας. Έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες για μία ώρα ανά ημέρα έχει ως αποτέλεσμα την απόκτηση του μέγιστου εγκλιματισμού σε 7-14 ημέρες.
  • Να μην παίζουν τα παιδιά έξω τις ώρες υψηλής θερμοκρασίας (μεταξύ 12-5μμ) ή τις ημέρες με πολύ υγρασία.
  • Για τα παιδιά που αθλούνται το καλοκαίρι, να πίνουν πολλά υγρά (μη-καφεϊνούχα) πριν την προπόνηση και κατά τη διάρκεια της άσκησης να κάνουν διάλλειμα, κάθε 20 λεπτά περίπου, για να πίνουν νερό ή ηλεκτρολυτικό διάλυμα, ακόμη και εάν δεν διψούν. Για άσκηση έως μία ώρα αρκεί το δροσερό νερό, όμως για άσκηση πέραν της μίας ώρας, απαιτείται αναπλήρωση και ηλεκτρολυτών με ηλεκτρολυτικό διάλυμα για παιδιά. Χορηγούμε 100-200 mlηλεκτρολυτικού διαλύματος κάθε 20 λεπτά, μετά τη μία ώρα άσκησης, σε παιδιά και εφήβους.
  • Τα παιδιά να ακολουθούν ισορροπημένο διαιτολόγιο, με φρούτα και λαχανικά. Η παιδική παχυσαρκία είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου για θερμοπληξία.

 

Στην περίπτωση που το παιδάκι παρουσιάσει συμπτώματα θερμοπληξίας ή ηλίασης, τι πρέπει να κάνουν οι γονείς;

Σε υποψία θερμοπληξίας, πρέπει να μεταφέρεται ο ασθενής άμεσα σε εφημερεύον νοσοκομείο. Η θερμοπληξία είναι εξαιρετικά επείγουσα κατάσταση με υψηλό ποσοστό θνησιμότητας. Ταυτόχρονα, γίνονται προσπάθειες μείωσης της θερμοκρασίας του σώματος. Μεταφέρουμε το παιδί σε δροσερό χώρο, εφαρμόζουμε κρύες κομπρέσες στις μασχάλες, στις βουβωνικές χώρες και στον αυχένα και δημιουργούμε ρεύμα με ανεμιστήρες. Δε δίνουμε στο παιδί να πιει υγρά, εάν υπάρχει μειωμένο επίπεδο συνείδησης.

 

Στην περίπτωση ηλίασης, αφού έχει τεθεί η διάγνωση από Παιδίατρο, μπορεί να γίνει προσπάθεια αντιμετώπισης στο σπίτι. Μεταφέρουμε το παιδί σε δροσερό χώρο, εφαρμόζουμε και σε αυτή την περίπτωση, κρύες κομπρέσες στις βουβωνικές χώρες, στις μασχάλες και στον αυχένα και δημιουργούμε ρεύμα με ανεμιστήρες. Δίνουμε στο παιδί να πιει ηλεκτρολυτικό διάλυμα, για την αναπλήρωση υγρών και ηλεκτρολυτών, σύμφωνα με τις οδηγίες παιδιάτρου.

 

 

 

Πώς θα διακρίνουν οι γονείς τη σοβαρότητα της κατάστασης; Πότε πρέπει να μεταφερθεί το παιδί στο νοσοκομείο;

Η ηλίαση έχει συμπτώματα κοινά και με άλλες εμπύρετες παθήσεις (μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα, σηψαιμία). Άρα, θα πρέπει η διάγνωση να τίθεται από Παιδίατρο.

Θα πρέπει να γίνεται άμεση επικοινωνία με Παιδίατρο και μεταφορά σε νοσοκομείο στις παρακάτω περιπτώσεις:

  • υποψία ηλίασης σε βρέφος
  • παιδί που δεν δείχνει σημάδια βελτίωσης μετά από περίπου μία ώρα, παρ' όλο που ακολουθούν τις οδηγίες αντιμετώπισης
  • παιδί που κάνει εμέτους και δεν μπορεί να λάβει υγρά από το στόμα
  • υποψία θερμοπληξίας (εμπύρετο πάνω από 40,5o C που δεν "πέφτει" με αντιπυρετικά, δέρμα θερμό και υγρό, σύγχυση, σπασμοί και διαταραχή του επιπέδου συνείδησης)

 

  • Καθώς βρισκόμαστε στην περίοδο προετοιμασίας για τις διακοπές, να θυμίσουμε τι θα πρέπει να περιέχει το φαρμακείο των διακοπών;

Το βαλιτσάκι πρέπει να είναι αδιάβροχο και με κλείσιμο ασφαλείας, ώστε να μην μπορούν να το ανοίξουν τα μικρά παιδιά. Να φυλάσσεται σε χώρο χωρίς υγρασία (δηλαδή όχι στο μπάνιο) και μακριά από μικρά παιδιά, ιδανικά ψηλά και κλειδωμένο. Να γνωρίζουν όλοι που ασχολούνται με τη φύλαξη των παιδιών, πού βρίσκεται το βαλιτσάκι πρώτων βοηθειών.

Το βαλιτσάκι θα πρέπει να ελέγχεται ανά 6μηνο και πριν από κάθε ταξίδι. Κάθε φορά που χρησιμοποιείται κάτι, φροντίζουμε να αντικατασταθεί άμεσα. Μέσα στο φαρμακείο θα πρέπει να υπάρχουν πάντα:

  • Τηλέφωνα πρώτης ανάγκης (Παιδιάτρου, Κέντρου Δηλητηριάσεων 210-7793777, Κοντινού συγγενή, Νοσοκομείου). Δεν ξεχνάμε τα βιβλιάρια των παιδιών εάν ταξιδεύουμε
  • Αντισηπτικό υγρό χεριών ή καθαρό οινόπνευμα
  • Οξυζενέ
  • Bentadine
  • Αντισηπτικά μαντηλάκια για καθαρισμό πληγών
  • Θερμόμετρο (ηλεκτρονικό μασχάλης ή ορθού για βρέφη έως 6 μηνών, ηλεκτρονικό μασχάλης ή αυτιού ή μετώπου για μεγαλύτερα βρέφη και παιδιά)
  • Αποστειρωμένες γάζες
  • Αυτοκόλλητες γάζες
  • Ψαλιδάκι
  • Τσιμπιδάκι φρυδιών/παραμάνες
  • Κουνουπιέρα (για βρέφη έως 6 μηνών)
  • Απωθητικά κουνουπιών και εντόμων για παιδιά
  • Αντιηλιακό παιδικό 
  • Κρέμα aloe vera  
  • Σύριγγες μίας χρήσης ή δοσομετρικά κουταλάκια
  • Υπόθετα γλυκερίνης βρεφικά για δυσκοιλιότητα
  • Ηλεκτρολυτικό διάλυμα ενυδάτωσης  σε σκόνη για περιπτώσεις διάρροιας
  • Αμπούλες φυσιολογικού ορού για τη μύτη
  • Συσκευή αναρρόφησης για τη μύτη και ανταλλακτικά
  • Αντιβιοτική κρέμα
  • Αντιβιοτική κρέμα με κορτιζόνη
  • Αντιμυκητιασική κρέμα
  • Αντιισταμινική κρέμα
  • Σιρόπι παρακεταμόλης, παιδικό. Προσοχή: Να αναφέρεται επάνω η δόση που έχει ορίσει ο παιδίατρος
  • Αντιισταμινικό σιρόπι/χάπια
  • Σταγόνες δεξαμεθαζόνης
  • Κολλύριο για τα μάτια, με αντιβιοτικό
  • Φάρμακα που λαμβάνει χρονίως το παιδί ή που έχουν χρειαστεί στο παρελθόν, όπως εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά με μάσκα χορήγησης, εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, επινεφρίνη ενέσιμη για παιδιά με ιστορικό σοβαρής αλλεργίας κλπ

Αξίζει να τονίσουμε ότι τα φάρμακα πρέπει να χορηγούνται μόνο μετά από επικοινωνία και οδηγίες του παιδίατρου.

 

Θα θεωρούσαμε χρήσιμο, κλείνοντας τη συζήτησή μας, κυρία Παπακωνσταντοπούλου, να μας δώσετε κάποιες πρακτικές συμβουλές για μέτρα ασφάλειας των παιδιών στις διακοπές. Βοηθούν τα μαθήματα κολύμβησης για την πρόληψη πνιγμών;

Ίσως η πιο σημαντική συμβουλή προς τους γονείς είναι η συνεχής παρακολούθηση των μικρών παιδιών, ειδικά στην παραλία και στη πισίνα. Στη χώρα μας, έχουμε περίπου 400 θανάτους τον χρόνο από πνιγμό, με ένα μεγάλο ποσοστό αυτών να συμβαίνει στις ηλικίες 1-4 ετών. Δηλαδή, σε μία ηλικία που το παιδί πρέπει συνεχώς να είναι υπό την επίβλεψη ενήλικα και σε απόσταση ενός βραχίονα μέσα στο νερό, ώστε να μπορούμε να το βγάλουμε γρήγορα εάν χρειαστεί.

Ο πνιγμός είναι γρήγορος και αθόρυβος. Δε θα ακούσουμε κάποιον να πνίγεται, άρα πρέπει ένας ενήλικας να είναι υπεύθυνος για να έχει συνεχώς οπτική επαφή με τα μικρά παιδιά. Πολύ σημαντικό είναι οι γονείς να γνωρίζουν και οι ίδιοι Βασική Υποστήριξη της Ζωής, κάτι που μπορούν εύκολα να μάθουν μέσω σεμιναρίων που διοργανώνουν πιστοποιημένοι οργανισμοί, αλλά και τα παιδιά να παρακολουθούν επίσημα μαθήματα κολύμβησης. Τα μαθήματα κολύμβησης, σύμφωνα με επιδημιολογικές μελέτες, μπορούν να μειώσουν το ρίσκο πνιγμού έως και 80 %. Να σημειώσουμε ότι η βρεφική κολύμβηση και τα μαθήματα κολύμβησης έως την ηλικία των 4 ετών, βοηθούν σημαντικά στην εξοικείωση του παιδιού με το νερό και με τους κανόνες ασφαλείας στη θάλασσα και στο χώρο της πισίνας, συνεπώς τα προτείνουμε. Όμως, το παιδί που παρακολουθεί μαθήματα βρεφικής ή νηπιακής κολύμβησης δεν πρέπει να θεωρούμε ότι γνωρίζει κολύμβηση ή ότι έχει μειωμένη πιθανότητα πνιγμού, άρα πρέπει να είναι συνεχώς κοντά σε ενήλικα.

 

  *Ειρήνη Παπακωνσταντοπούλου, Παιδίατρος, Επιστημονική Συνεργάτης Α' Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών

 

Συνέντευξη: Ρούλα Σκουρογιάννη

<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks