A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - Συνέντευξη με το Filippo De Lorenzo Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO Interview

Συνέντευξη με το Filippo De Lorenzo
Συνέντευξη με το Filippo De Lorenzo

Η επιστημονική έρευνα και ανάπτυξη είναι ένα στοίχημα που έχει βάλει η χώρα μας και αγωνίζεται να το κερδίσει σε μία ιδιαίτερα δύσκολη εποχή. Σημαντικό κεφάλαιο της έρευνας αυτής, αποτελεί η δημιουργία καινοτόμων φαρμάκων αλλά και η μεταφορά της γνώσης από τα ελληνικά Πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα στη βιομηχανία. Για όλα αυτά, αλλά και για το ρόλο της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και την οφειλόμενη κρατική συνδρομή, καθώς και για τις προοπτικές που ανοίγονται με τη δημιουργία cluster βιοτεχνολογίας και υγείας στην Ελλάδα, συζητήσαμε με το Medical Director της Merck Serono για την Ελλάδα και την Κύπρο, κ. Filippo De Lorenzo, αξιοποιώντας, μέσα από έναν ενδιαφέροντα διάλογο, τις γνώσεις του και την εμπειρία που φέρουν τη σφραγίδα της παλαιότερης φαρμακευτικής και χημικής εταιρείας στον κόσμο.


Η φαρμακευτική  έρευνα αποτελεί  βάση  και απαραίτητη  προϋπόθεση  για τη φαρμακοβιομηχανία κάθε χώρας. Το επίπεδο της φαρμακευτικής  έρευνας στην Ελλάδα πώς θα το χαρακτηρίζατε;

Κάθε πρωτοβουλία η οποία συνεισφέρει στην ανάπτυξη της οικονομίας μιας χώρας -ειδικά της ελληνικής οικονομίας που βρίσκεται στη δίνη των μνημονίων και της συνεχιζόμενης ύφεσης- είναι απαραίτητη και επιβεβλημένη. Η φαρμακευτική  έρευνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας τέτοιας επένδυσης, δεδομένου ότι συνδυάζει εκπαίδευση, καινοτομίες όπως και νέες τεχνολογίες και τεχνικές.

Παρόλα αυτά, στην Ελλάδα, η φαρμακευτική έρευνα δεν είναι στο επίπεδο που θα έπρεπε και θα μπορούσε να είναι. Συγκεκριμένα, δεν είναι θέμα επιπέδου, θεωρώ ότι  η επιστημονική κατάρτηση των ερευνητών μας είναι παραπάνω απο υψηλή, αλλά η επιστημονική κοινότητα πρέπει να ξεφύγει από μια εσωστρεφή νοοτροπία, από κεκτημένα άλλων εποχών, και να δείξει τι κάνει, το έργο της, τις δυνατότητές της. Με δυο λόγια, η επιστημονική κοινότητα, η οποία ασχολείται με τη βασική έρευνα πρέπει να αποκτήσει και επιχειρηματική νοοτροπία. Πρόσφατα, ακούστηκαν κάποια παράπονα από ερευνητές που ισχυρίζονταν ότι η ελληνική φαρμακοβιομηχανία εμπιστεύεται και επενδύει σε ερευνητές από το εξωτερικό, γιατί δεν έχει εμπιστοσύνη στους εδώ υπάρχοντες. Αν, όμως, η επιστημονική κοινότητα έβρισκε διόδους επικοινωνίας να προβάλλει το έργο της και -γιατί όχι- να «διαφημιστεί», πιστεύω ότι τα πράγματα θα άλλαζαν. Υπάρχει μεγάλο περιθώριο βελτίωσης, ίσως, ξεκινώντας από την αλλαγή της κουλτούρας, ώστε η έρευνα στην Ελλάδα να αναπτυχθεί και να γίνει βασικός μοχλός στην Οικονομία. Ας μην ξεχνάμε πως, σε περιόδους κρίσης, υπάρχουν πάντα ευκαιρίες και οφέλη. Ίσως τώρα, είναι η κατάλληλη στιγμή, το κατάλληλο 'momentum', καθώς οι οικονομικές δυσκολίες ευνοούν τις καινοτόμες λύσεις. Μόνο όποιος καινοτομεί μπορεί να επιβιώσει. Για παράδειγμα, η συμμετοχή της Ελλάδας σε πολυεθνικές μελέτες έχει διπλό όφελος: από τη μια, βοηθάει σημαντικά την ιατρική έρευνα στα νοσοκομεία, προάγει την παιδεία και την εκπαίδευση και καθιστά την επικοινωνία με τη διεθνή κοινότητα μόνιμη και αναγκαία. Από την άλλη, διασφαλίζει την πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες με μηδενικό κρατικό κόστος. Η πολιτεία, τελευταία, δείχνει να αντιλαμβάνεται την αναγκαιότητα προώθησης ευνοϊκότερου περιβάλλοντος  για την Έρευνα και την Ανάπτυξη. Ένα πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί το καινούργιο νομοθετικό πλαίσιο για τις κλινικές μελέτες που διευκολύνει πολύ τις διαδικασίες έγκρισης. Αυτές τις ευκαιρίες οφείλουμε να εκμεταλλευτούμε, ώστε να καταστήσουμε την Έλλαδα κέντρο αναφοράς για την Έρευνα.

 

Ποιες αλλαγές θα κρίνατε σκόπιμο να γίνουν άμεσα;

Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να γίνει κέντρο αναφοράς για την έρευνα και την ανάπτυξη, αποτελώντας κόμβο διεξαγωγής διεθνών κλινικών ερευνητικών προγραμμάτων, όπως και βασικής έρευνας. Όπως ανέφερα προηγουμένως, η εποχή είναι κατάλληλη και, αναμφισβήτητα, η πολιτεία φαίνεται ότι αρχίζει να το αντιλαμβάνεται. Με την κοινή υπουργική απόφαση που πρόσφατα υπεγράφη και δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Β’ 930, καθίσταται απλούστερη και εξορθολογισμένη η διαδικασία έγκρισης και εν συνεχεία διεξαγωγής των κλινικών μελετών. Σημαντική προσπάθεια πρέπει να επιδειχθεί και στον τομέα της βασικής έρευνας. Η προσπάθεια πρέπει να είναι συλλογική, να έχει πολλές κατευθύνσεις αλλά και ένα μόνο στόχο. Η πολιτεία πρέπει να ορίζει νομοθετικό πλαίσιο και να διευκολύνει τις διαδικασίες, οι φαρμακοβιομηχανίες πρέπει να στρέψουν το βλέμμα (και τις επενδύσεις) προς τους Έλληνες Ερευνητές και το έργο τους, προσπαθώντας να οριοθετήσουν ένα, ίσως αυστηρότερο, πλαίσιο αυτορρύθμισης και αυτοσυμμόρφωσης. Για να γίνω πιο σαφής, σε ό,τι αφορά τη συμμόρφωση, θα ήθελα να τονίσω το «Δῆλον», το οποίο αποτελεί  μία διαδικτυακή Εθνική Βάση Δεδομένων για τις μη παρεμβατικές  κλινικές μελέτες που διεξάγονται στην Ελλάδα και το οποίο αποτελεί μια πρωτοβουλία του ΣΦΕΕ. Από την 1η Ιανουαρίου 2014, οι φαρμακευτικές εταιρείες-μέλη του ΣΦΕΕ θα είναι υποχρεωμένες να αναρτήσουν όλες τις μη παρεμβατικές μελέτες τις οποίες χορηγούν, προάγοντας τη διαφάνεια σε έναν τομέα που είχε δεχτεί έντονες κριτικές στο παρελθόν. Αλλά επαναλαμβάνω, και η τοπική έρευνα πρέπει να έρθει περισσότερο κοντά στις ανάγκες της βιομηχανίας και να προβάλλει τις δυνατότητές της με πιο αποτελεσματικό τρόπο. Όλα αυτά πρέπει να γίνουν και μάλιστα το συντομότερο δυνατό.   


Καινοτόμα φάρμακα παράγονται στην Ελλάδα;

Η φαρμακοβιομηχανία παράγει  ανάπτυξη και καινοτομία, έχοντας ως αποστολή  τη διατήρηση της υγείας των ανθρώπινων κοινωνιών. Ο τομέας των κλινικών ερευνών, ο οποίος αποτελεί και το σημαντικότερο κομμάτι στον ευρύτερο τομέα της Ε&Α σε διεθνές επίπεδο, ξεπερνά τα 70 δις. Ευρώ, με το 40% αυτών να γίνονται σε ευρωπαϊκές χώρες. Το σημαντικότερο μερίδιο των κεφαλαίων αυτών προέρχεται από την ιδιωτική πρωτοβουλία της φαρμακοβιομηχανίας, με στόχο την ανακάλυψη και ανάπτυξη καινοτόμων θεραπειών. Με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα, η Ελλάδα δε συμβάλλει καθοριστικά σε αυτά τα νούμερα, καθώς δεν παράγει ικανοποιητικό αριθμό καινοτόμων φαρμάκων, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν (εσωστρέφεια των ερευνητών, γραφειοκρατικό και πολύπλοκο νομοθετικό πλαίσιο, έλλειψη προγραμματισμού αλλά και μακροχρόνιων επενδύσεων από τις τοπικές φαρμακοβιομηχανίες). Ένα καινοτόμο φάρμακο χρειάζεται 10-15 χρόνια για να αναπτυχθεί και τεράστιες οικονομικές επενδύσεις σε χρήμα και εργατοώρες. Πρέπει να αλλάξει η κουλτούρα, να υπάρξει μακροχρόνιο όραμα απ' όλους τους φορείς, διάθεση και βούληση για να πετύχουμε όλοι μαζί την αλλαγή.


Γνωρίζετε αν στα ελληνικά Πανεπιστήμια  και ερευνητικά κέντρα γίνονται  (και σε ποιο βαθμό) σημαντικές ανακαλύψεις που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση νέων φαρμάκων;

Παρά τους περιορισμένους οικονομικούς πόρους, υπάρχει στην Έλλαδα αξιόλογο επιστημονικό προσωπικό, το οποίο -κάτω από αντίξοες συνθήκες- καταβάλλει φιλότιμες προσπάθειες, ώστε υπερνικώντας τα εμπόδια και τις δυσκολίες να προάγει  έρευνα και καινοτομία στο μέγιστο, δυνατό βαθμό. Όμως, η έρευνα και η καινοτομία παραμένουν εγκλωβισμένες στους τοίχους των Πανεπιστημίων ή στις σελίδες κάποιου επιστημονικού περιοδικού. Σίγουρα, υπάρχει σημαντικό επιστημονικό υλικό που δυνητικά θα μπορούσε να φέρει ανακαλύψεις, αλλά δεν προβάλλεται, όπως θα έπρεπε. Η πολιτεία δεν ενδιαφέρεται, οι επενδυτές δεν το γνωρίζουν....  


Υστερούμε, δηλαδή, ως προς την κουλτούρα μεταφοράς τεχνολογίας από την ακαδημία στη βιομηχανία. Στο εξωτερικό, ποια είναι η κατάσταση;

Στο εξωτερικό, η μεταφορά της τεχνολογίας από το ερευνητικό επίπεδο στη βιομηχανία -και κατ’επέκταση στην καθημερινότητα των πολιτών- έχει γίνει προτεραιότητα. Για παράδειγμα, η ομοσπονδιακή Υπηρεσία για την Επιστήμη και την Καινοτομία (FASI) άρχισε να ιδρύει κέντρα μεταφοράς τεχνολογίας στο πλαίσιο του Ομοσπονδιακού Προγράμματος “Έρευνα και Ανάπτυξη σε κατευθύνσεις προτεραιότητας του επιστημονικού τεχνολογικού συμπλέγματος της Ρωσίας για την περίοδο 2007-2021”. Από το 2006, ένα δίκτυο κέντρων μεταφοράς τεχνολογίας της ανώτατης εκπαίδευσης έχει ιδρυθεί στη Ρωσία, με στόχο την υποστήριξη της έρευνας και του επιχειρείν. Η ερώτηση που ακολουθεί είναι: γιατί όχι κι εμείς; Τέτοια παραδείγματα και πολιτικές οφείλουμε να υιοθετήσουμε, ώστε να προάγουμε, όσο το δυνατόν περισσότερο, την κουλτούρα μεταφοράς τεχνολογίας από την ακαδημία στη βιομηχανία. Έχω την πεποίθηση ότι, ακόμη και κάτω από τις σημερινές πιεστικές συνθήκες, μπορούμε να  τολμήσουμε ένα τέτοιο εγχείρημα.


Η κρατική πολιτική ενθαρρύνει την καινοτομία;

Για τη φαρμακοβιομηχανία, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να δραστηριοποιείται σε ένα περιβάλλον οικονομικό και κοινωνικο-πολιτικό το οποίο να είναι σταθερό, τόσο σε ό,τι αφορά τα ζητήματα τιμολόγησης και αποζημίωσης των φαρμακευτικών σκευασμάτων όσο και αναφορικά με το φορολογικό καθεστώς. Είναι, επίσης, αναγκαίο τα καινοτόμα φαρμακευτικά προϊόντα να εγκρίνονται σε εύλογα χρονικά διαστήματα, ώστε να διοχετεύονται έγκαιρα στην ελληνική αγορά. Όταν το περιβάλλον μεταβάλλεται συνεχώς, είναι πρακτικά αδύνατον να δρα κανείς με σταθερότητα, έχοντας μακροχρόνιους στόχους και κάνοντας ένα βασικό προγραμματισμό. Οι προσπάθειες της πολιτείας προς αυτήν την κατεύθυνση είναι μεν ορατές, όμως, θα πρέπει να ενταθούν, ώστε να μπορέσουμε να γίνουμε πρωτοπόροι στην  Ευρώπη.


Η Merck διεξάγει τις δικές της έρευνες, που την έχουν καταξιώσει ως μία από τις κορυφαίες εταιρείες του κόσμου σε καινοτόμα φαρμακευτικά σκευάσματα, λύσεις για τις επιστήμες της ζωής καθώς και υλικά υψηλών επιδόσεων και τεχνολογίες. Με βάση τη δική σας πολύτιμη εμπειρία, ποια είναι τα στοιχεία που θα προτείνατε ώστε το ερευνητικό δυναμικό να ξεπεράσει την εσωστρέφειά του και να ανοίξει διαύλους επικοινωνίας με τη βιομηχανία;

Η Merck  είναι η παλαιότερη φαρμακευτική και χημική εταιρεία στον κόσμο. Η διάθεση μας να αλλάξουμε και να τολμούμε, να είμαστε καινοτόμοι, λαμβάνοντας πολλές φορές τα απαραίτητα επιχειρηματικά ρίσκα, μας έχει επιτρέψει όχι μόνο να επιβιώσουμε τόσα χρόνια, αλλά και να πρωτοπορούμε κατακτώντας σημαντική θέση στον κλάδο μας.  Το ερευνητικό δυναμικό κάθε χώρας αποτελεί, αναμφίβολα, τη βάση ερευνητικών προσπαθειών και καινοτομίας. Η βιομηχανία αποτελεί το φορέα μέσω του οποίου κάθε καινοτόμος ιδέα βρίσκει εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πράξη. Οι δύο αυτοί πυλώνες είναι αναγκαίο να μπορούν να επικοινωνούν και να συνεργάζονται στο μέγιστο βαθμό. Η φαρμακοβιομηχανία πρέπει να "αφουγκραστεί" τους ερευνητές που έχουν θέληση να απεγκλωβιστούν από τα στεγανά και την απομόνωση του εργαστηρίου τους. Η Merck είναι ανοιχτή σε κάθε ερευνητική πρόταση που έχει ως επίκεντρο τα οφέλη για τον ασθενή, από την κλινική και βασική ερεύνα μέχρι και τη βελτίωση της γνώσης και της εκπαίδευσης.


Από τη μεριά της, τι πρέπει να κάνει η ελληνική βιομηχανία φαρμάκου, ώστε να προσεγγίσει και να προσελκύσει το ερευνητικό δυναμικό;

Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία, αλλά και γενικά όλες οι φαρμακοβιομηχανίες θα πρέπει να επενδύσουν με μακροχρόνιο και οργανωμένο σχέδιο στην έρευνα και ανάπτυξη, τόσο την βασική όσο και στην κλινική. Πρέπει να οριοθετηθεί ένα σαφέστερο πλαίσιο που προσδιορίζει τους ρόλους και τις ευθύνες που υπάρχουν μεταξύ αυτής και των ερευνητών. Οι φαρμακευτικές βιομηχανίες οφείλουν να επικεντρώνονται, πρωταρχικώς, στο ανθρωπιστικό συμφέρον και στα οφέλη των ασθενών, καθώς παράγουν προϊόντα που στοχεύουν στην υγεία του πληθυσμού. Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαίος ένας δίαυλος επικοινωνίας και συνεργασίας με τους ερευνητές, τηρώντας, όμως, τους κανόνες και τα όρια  που επιβάλλει η βιοηθική και η δεοντολογία. Η επίτευξη της επικοινωνίας δεν είναι εύκολη, καθώς και οι δύο πλευρές πρέπει να μάθουν να μιλούν την ιδία γλώσσα...


Η ανάπτυξη ενός cluster, όπως το BIONIAN CLUSTER Βιοτεχνολογίας και Υγείας, ποια κενά έρχεται να καλύψει και ποιες προοπτικές ανοίγει για την παραγωγή καινοτόμων φαρμάκων.

Τα clusters αποτελούν συνεργατικούς σχηματισμούς μεταξύ των ερευνητικών ομάδων και εταιρειών τεχνολογίας και σκοπό έχουν να προωθήσουν τη διάδοση πληροφοριών και γνώσεων. Συνδυάζοντας την υψηλή τεχνογνωσία και το υψηλό επίπεδο γνώσης και εξασφαλίζοντας τη συμμετοχή ατόμων με ήθος, όραμα και πάθος εργάζονται για την ανακάλυψη ρεαλιστικά πραγματοποιήσιμων καινοτόμων φαρμάκων και την εμπορική αξιοποίηση αυτών. Η δράση τους ενισχύει την επιχειρηματικότητα, στηρίζει την εγχώρια -κάθε είδους- βιομηχανία (συμπεριλαμβανομένης φυσικά της φαρμακευτικής) και συμβάλλει στην τόνωση της τοπικής και εθνικής Οικονομίας. Διαθέτουν σωστή υλικοτεχνική υποδομή, άρτια επιστημονικά καταρτισμένο προσωπικό, τεχνογνωσία και συνεργάζονται με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, οργανισμούς και φορείς του εξωτερικού. Aλλά επιτρέψτε μου να αναφέρω, ίσως, τη σημαντικότερη συμβολή ενός cluster: τη διασφάλιση της σωστής και άρτιας επικοινωνίας μεταξύ των φορέων. Όπως ανέφερα προηγουμένως, η επικοινωνία ανάμεσα σε δυο τομείς με διαφορετική κουλτούρα, υπόβαθρο και τεχνογνωσία είναι πολύ δύσκολη, και η δομή και η οργάνωση ενός cluster μπορεί να βοηθήσει σημαντικά, ώστε να βρεθεί ένας κοινός κώδικας επικοινωνίας.

 

Από το κράτος, τι θα πρέπει να διεκδικήσουμε; Ίσως, τη σωστή διαμόρφωση ενός θεσμικού πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία;

Η πολιτεία πρέπει να καταστήσει ένα οριοθετημένο πλαίσιο νομοθεσίας (π.χ. φορολογικό), που να διασφαλίζει τη σταθερότητα, τη διαφάνεια και να διευκολύνει τις διαδικασίες καταπολεμώντας τη γραφειοκρατία. Η εξειδικευμένη γνώση από τους αρμόδιους φορείς που λαμβάνουν τις αποφάσεις, θα ήταν επίσης κάτι χρήσιμο. Πολλά άλλαξαν ήδη, παλιές νοοτροπίες έφυγαν, αλλά πρέπει να γίνουν ακόμα πιο πολλά. Κανείς, πλέον, δεν μπορεί να παραμένει στη δική του "comfort zone". Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως η εποχή που διανύουμε είναι δύσκολη, αλλά, παραδόξως, έχει και θετικά στοιχεία, έχει βοηθήσει να αλλάξουμε, να προσπαθήσουμε να επικοινωνήσουμε και να συνεργαστούμε. Ο δρόμος τώρα είναι κοινός. Κλείνοντας θα ήθελα να πω ότι το μοναδικό όραμα που έχουμε όλοι αυτή τη στιγμή είναι η επιβίωση. Πρέπει, λοιπόν, να κάνουμε όλοι μαζί την υπέρβαση, να αλλάξουμε το όραμά μας και να φροντίσουμε να μη μείνει όνειρο!


<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks