A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO Environment

ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Σχήμα 1) αλλά παράγει και ένα πλήθος άλλων ρυπαντών του ατμοσφαιρικού αέρα. Το Θειϊκό οξύ που παρατηρείται στην όξινη βροχήπροέρχεται κυρίως από τις εκπομπές του διοξειδίου του θείου από εργοστάσια και εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν γαιάνθρακα και πετρέλαιο σαν καύσιμη ύλη. Τα τοξικά χημικά που μεταφέρονται από τον αέρα , όπως ο υδράργυρος, ο τοξικός μόλύβδος, τα οξείδια του αζώτου προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από τις ίδιες διαδικασίες.

Σχήμα 1
Μετρήσεις της συγκέντρωσης του CO2 στην ατμόσφαιρα σε μέρη το εκατομμύριο (parts per million, ppm) όπου επιδεικνύεται μια θεαματική αύξηση του CO2 από 328 ppm σε 355 ppm από το 1974 μέχρι το 1992. Ο σταθμός Mauna Loa της Χαβάης είναι από τους παλαιότερους σταθμούς καταγραφής του CO2 στο κόσμο.
Η αποδάσωση που παρατηρείται (deforestation) για τους σκοπούς της γεωργίας ή των υποδομών έχει σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, περιορίζοντας το ποσό του διοξειδίου του άνθρακα το οποίο απορροφούν τα δάση με την διαδικασία της φωτοσύνθεσης, συνεισφέροντας έτσι στην αύξηση του ατμοσφαιρικού CO2 και ταυτόχρονα αυξάνοντας τις εκπομπές του μεθανίου (CH4) που προκαλούν οι γεωργικές δραστηριότητες. Η συνεχής αποδάσωση των τροπικών δασών του Αμαζόνιου (
Σχήμα 2
Δορυφορική εικόνα από το σύστημα IKONOS όπου διακρίνεται η μεγάλης κλίμακας αποδάσωση γύρω από τον Αμαζόνιο ποταμό.
Το ανθρώπινο γένος στη πρόσφατη εξέλιξη του έχει πολλαπλασιάσει τις δραστηριότητες του με μεγάλη ταχύτητα, σε σχέση με όλη την ιστορία της γης, διαταράσσοντας μακροχρόνιες ισορροπίες της φύσης και προξενώντας ξαφνικές χημικές αλλαγές στην ατμόσφαιρα και την υδρόσφαιρα. Μπορούμε ανεπιφύλακτα να ομιλούμε για την συνεχώς μεταβαλλόμενη σύσταση της ατμόσφαιρας και την ρύπανση της υδρόσφαιρας του 20ουαιώνα.

Ορισμένα από τα χαρακτηριστικά της συνεχώς αυξανόμενης ανθρώπινης παρέμβασης στο σύστημα της γης - ατμόσφαιρας - υδρόσφαιρας είναι :

  • Η παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή αυξάνει κάθε χρόνο στην εποχή μας με ένα ποσό ίσο με την συνολική παραγωγή της Ευρώπης στην δεκαετία του 1930.
  • Οι απαλλοτριώσεις που γίνονται για αλλαγή της χρήσης της γης (καλλιέργειες, αστικά κέντρα, οδικά δίκτυα, υποδομές κλπ) τα τελευταία 100 χρόνια υπερβαίνουν όσες έγιναν σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας.
  • Η παγκόσμια χρήση νερού έχει τετραπλασιαστεί μεταξύ 1940 και 2000 ενώ η ρύπανση του πολλαπλασιάζεται συνεχώς.
  • Η τρέχουσα κατανάλωση των φυσικών καυσίμων είναι 30 περίπου φορές μεγαλύτερη από ότι το 1900 και η αύξηση αυτή προσδιορίζεται ότι έχει σημειωθεί κυρίως από το 1950 και μετά.
  • Περίπου το 80% της ρύπανσης των ωκεανών προέρχεται από την ξηρά (αποχετεύσεις υπονόμων, βιομηχανικά και πυρηνικά απόβλητα, χημικά λιπάσματα και ζιζανιοκτόνα κλπ) ενώ το υπόλοιπο 20% κυρίως προέρχεται από τα πλοία τα οποία υπολογίζεται ότι αδειάζουν περίπου 6.000.000 τόνους άχρηστα υλικά κάθε χρόνο.
  • Σε μεγάλο ποσοστό τα διάφορα επικίνδυνα απόβλητα φυλάσσονται με ανεπαρκείς συνθήκες.

 

Φαινόμενο του Θερμοκηπίου και Παγκόσμια Θέρμανση

Σχήμα 3
Σχήμα 4

Σχήμα 5Το φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι ένα φυσικό φαινόμενο στο οποίο ουσιαστικά οφείλεται η μορφή της ζωής που υπάρχει σήμερα στον πλανήτη μας. Από την αρχή όμως της βιομηχανικής επανάστασης είμαστε θεατές μιας συνεχώς αυξανόμενης εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα η οποία προστίθεται στην όποια ατμοσφαιρική συγκέντρωση των αερίων του θερμοκηπίου που δημιουργείται από τις φυσικές διεργασίες με τις οποίες παράγονται τα ίδια αέρια από τη φύση (ηφαιστειακές εκρήξεις, φυσικές πυρκαγιές, θερμές πηγές, σεισμοί κλπ). Η ανθρωπογενής προέλευση της αύξησης των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα δημιουργεί το ερευνητικό ερώτημα της Παγκόσμιας Θέρμανσης.
Οι υδρατμοί είναι από τα κυριότερα αέρια του θερμοκηπίου αλλά ταυτόχρονα είναι και ουσιαστική συνιστώσα του υδρολογικού κύκλου, με αποτέλεσμα η συγκέντρωση τους στην ατμόσφαιρα να είναι πολύ ασταθής και καθαρά τοπικό φαινόμενο. Η συμπύκνωση τους και η δημιουργία νεφών δημιουργεί συνθήκες παγίδευσης της εκπεμπόμενης από τη γη μακρού μήκους κύματος ακτινοβολίας (long wave radiation) και ταυτόχρονα αντανακλά την εισερχόμενη ηλιακή ακτινοβολία. Η μελέτη της επίδρασης της νεφοκάλυψης της ατμόσφαιρας και των υδρατμών στο ενεργειακό ισοζύγιο και στο φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι αντικείμενο διεθνών συνεργασιών όπως το Παγκόσμιο πρόγραμμα έρευνας για το κλίμα (WORLD CLIMATE RESEARCH PROGRAMME, http://www.wmo.ch/web/ wcrp/wcrp-home.html), το Διεθνές πρόγραμμα της δορυφορικής κλιματολογίας των νεφών (INTERNATIONAL SATELLITE CLOUD CLIMATOLOGY PROJECT, http://isccp.giss.nasa.gov/) και το Πείραμα για την παγκόσμια ηλιακή ενέργεια και τον υδρολογικό κύκλο (GLOBAL ENERGY AND WATER CYCLE EXPERIMENT, http://www.cais.com/gewex/gewex.html).
Οι συγκεντρώσεις όμως των τεσσάρων άλλων σημαντικών αερίων του θερμοκηπίου, του διοξειδίου του άνθρακα (CO2), του τροποσφαιρικού όζοντος (O3), του μεθανίου (CH4) και του οξειδίου του αζώτου (N2O), είναι όλες οριστικά σε άνοδο τα τελευταία διακόσια χρόνια (Σχήμα 6).

Σχήμα 6
Κατανομή εκλύσεων όλων αερίων του θερμοκηπίου σε εκατομμύρια μετρικούς τόνους ισοδυνάμου σε άνθρακα ανά τομέα παραγωγής (βιομηχανία, μεταφορές, εμπορική δραστηριότητα, οικιστική δραστηριότητα, γεωργία)
 
Η φύση από μόνη της ανακυκλώνει τα αέρια του θερμοκηπίου μέσω του ατμοσφαιρικού - βιολογικού συστήματος της Γης, αυξάνοντας ή μειώνοντας αντίστοιχα τις ατμοσφαιρικές τους συγκεντρώσεις. Η διάρκεια ζωής των αερίων αυτών (ο χρόνος αιώρησης τους στην ατμόσφαιρα πριν επανέλθουν στη γη) ποικίλει από λίγες ώρες ή εβδομάδες για το τροποσφαιρικό όζον που βρίσκεται στην επιφάνεια της γης και τη κατώτερη ατμόσφαιρα, σε περίπου 200 χρόνια για το διοξείδιο του άνθρακα. Γίνεται κατανοητό ότι με την αύξηση των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου πάνω από τα φυσιολογικά όρια στην ατμόσφαιρα ακόμη και εάν η ανθρωπογενής παραγωγή τους σταματήσει άμεσα θα περάσουν αρκετές δεκαετίες για να επανέλθουμε σε φυσιολογικά επίπεδα.
Η παραγωγή των αερίων του θερμοκηπίου γίνεται κατά κύριο λόγο στις βιομηχανικές χώρες και θα μπορούσαμε να σκεφθούμε ότι αφού οι πηγές τέτοιων ανθρώπινων διαταραχών είναι συγκεντρωμένες κυρίως στο βόρειο ημισφαίριο, οι ατμοσφαιρικές συγκεντρώσεις των αερίων του θερμοκηπίου θα είναι μεγαλύτερες κοντά στις κύριες πηγές. Εν τούτοις οι μετρήσεις που έγιναν με την ευθύνη του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού για το διοξείδιο του άνθρακα, που θεωρείται το σημαντικότερο αέριο του θερμοκηπίου, δείχνουν ότι οι μέσες τιμές των ατμοσφαιρικών συγκεντρώσεων CO2 είναι ίδιες στις διάφορες περιοχές του κόσμου όπου είναι εγκατεστημένοι αντίστοιχοι σταθμοί μέτρησης. Εμφανείς όμως είναι και οι εποχιακές διαφορές στις μέσες τιμές συγκεντρώσεων CO2, μεταξύ περιοχών που έχουν έντονη βλάστηση και περιοχών στις οποίες η βλάστηση δεν είναι σημαντική (λόγω της απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα από την βλάστηση κυρίως κατά την διάρκεια της άνοιξης).
Από τις ανθρώπινες δραστηριότητες που συνεισφέρουν στην αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου, η περισσότερο σημαντική είναι η παραγωγή και χρήση ενέργειας, περιλαμβάνοντας και αυτή για τις μεταφορές. Ο ενεργειακός παράγοντας είναι υπεύθυνος για περισσότερο από το 65% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, για περίπου 32% των εκπομπών μεθανίου και 85% περίπου των εκπομπών του διοξειδίου του αζώτου. Οι κύριοι συνεισφέροντες στην αύξηση των συγκεντρώσεων του τροποσφαιρικού όζοντος είναι τα καυσαέρια από την καύση της βενζίνης. Η αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα από τα δάση έχει μειωθεί κατά το 1/3 αφού τα έξι δισεκατομμύρια εκτάρια δασικής γης που υπήρχαν πριν λίγους αιώνες παγκοσμίως έχουν γίνει τώρα τέσσερα και συνεχώς συρρικνώνονται με ταχύτητα. Τη τελευταία δεκαετία η έρευνα έχει στραφεί σε μια συντονισμένη προσπάθεια διερεύνησης των φυσικών διαδικασιών αποθήκευσης του CO2 στους ωκεανούς και τις θάλασσες.
Σχήμα 7

Η αύξηση των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση της υπέρυθρης ακτινοβολίας που απορροφάται στην επιφάνεια της γης. Σύμφωνα με το Εθνικό Κλιματολογικό Κέντρο των ΗΠΑ, (Σχήμα 8). Χρησιμοποιώντας παλαιό-κλιματολογικές μεθόδους το Ερευνητικό Κέντρο Vostok της Ανταρκτικής κατέληξε ότι τα τελευταία 160.000 χρόνια η περιεκτικότητα του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα κυμάνθηκε σε ένα εύρος από 180 με 290 μέρη το εκατομμύριο (parts per million, ppm) και ότι αντίστοιχα η θερμοκρασία κυμάνθηκε σε ένα εύρος 9 με 10 °C σε σχεδόν τέλεια περιοδικότητα με την άνοδο και πτώση των συγκεντρώσεων του CO2 (

Σχήμα 9
Το στρατοσφαιρικό όζον λειτουργεί σαν φίλτρο στην εισερχόμενη στην ατμόσφαιρα υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία και καταστρέφεται ουσιαστικά από τους χλωροφθοράνθρακες οι οποίοι εκλύονται από διάφορες ανθρώπινες δραστηριότητες. Η διαδικασία καταστροφής του στρατοσφαιρικού όζοντος ονομάζεται "Διαδικασία αραίωσης του όζοντος" ή "Ozone Depletion Process" έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση της εισερχόμενης υπεριώδους ακτινοβολίας στην επιφάνεια της γης και τη δημιουργία επιπλοκών στην υγεία των έμβιων όντων που εκτίθενται συνεχώς σε αυτή (καταρράκτη, καρκίνο του δέρματος). Το 1974 ερευνητές της ατμόσφαιρας άρχισαν να μελετούν την επίδραση των χλωροφθορανθράκων στο στρατοσφαιρικό όζον δημοσιοποιώντας τα πρώτα ανησυχητικά αποτελέσματα για καταστροφή του όζοντος το 1976 και υποχρεώνοντας πολλές χώρες να μειώσουν την παραγωγή των χλωροφθορανθράκων. Το 1985 εντοπίστηκε το έντονο πρόβλημα της αραίωσης του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική και το οποίο γενικότερα ονοματίστηκε σαν "τρύπα του όζοντος" (

Σχήμα 10
Συνεχείς μεταβολές του στρώματος του όζοντος πάνω από την ανταρκτική τον Οκτώβριο-Νοέμβριο του 1995 όπου διακρίνεται η "τρύπα του όζοντος" με έντονο κόκκινο χρώμα.
Με τη συνθήκη της Βιέννης (1985) και το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ (1987) συμφωνήθηκε μια ολοκληρωμένη απόσυρση των ουσιών που καταστρέφουν το στρατοσφαιρικό όζον μέχρι το 2000. Οι χλωροφθοράνθρακες όμως έχουν διάρκεια ζωής περί τα 100 χρόνια και οι συγκεντρώσεις τους στην στρατόσφαιρα θα συνεχίσουν να είναι υψηλές για αρκετές δεκαετίες, ακόμη και αν ο έλεγχος για τις συμφωνημένες εκπομπές των χλωροφθορανθράκων αποβεί θετικός. Η μέτρηση της συγκέντρωσης του όζοντος στην ατμόσφαιρα γίνεται με ειδικά όργανα (μέτρηση σε μονάδες Dobson) τα οποία μετρούν τη περιεκτικότητα του όζοντος σε μια κατακόρυφη στήλη του ατμοσφαιρικού αέρα από την επιφάνεια του εδάφους μέχρι το εγγύς διάστημα. Εάν μεταφέρουμε 100 μονάδες Dobson όζοντος στην επιφάνεια της γης θα σχηματίσουμε ένα στρώμα όζοντος ενός χιλιοστομέτρου (1 mm) γύρω από όλη τη γη. Με τον ορισμό "τρύπα του όζοντος" αναφερόμαστε στις περιοχές που παρουσιάζουν κατακόρυφες μετρήσεις του όζοντος μικρότερες από 220 μονάδες Dobson μεταξύ της επιφανείας της γης και της κορυφής της ατμόσφαιρας.
Σχήμα 11
Χαρακτηριστική εικόνα της ρύπανσης των ακτών της Αλάσκας από αργό πετρέλαιο που προήλθε από το ατύχημα του Exxon Valdez στην περιοχή Prince William Sound το 1989.

Σχήμα 11). Στο αρχείο εικόνων του Οργανισμού ΝΟΑΑ μπορούμε να ανατρέξουμε σε εικόνες από παρεμφερή ατυχήματα που είχαν σαν αποτέλεσμα τη εκτεταμένη ρύπανση της υδρόσφαιρας και την καταστροφή του τοπικού οικοσυστήματος (http://response.restoration.noaa.gov/ photos/gallery.html).

Η καταστροφή που έχει επέλθει στα δάση της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης από την όξινη βροχή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των επιπτώσεων της ρύπανσης της ατμόσφαιρας με αιωρούμενα απόβλητα (
Οι αλλαγές στις φυσικές διαδικασίες που προήλθαν από τον άνθρωπο συνέβησαν σε πολύ μικρό χρόνο μπροστά στη χρονική κλίμακα της εξέλιξης των οικοσυστημάτων του πλανήτη μας. Αναλογιζόμενοι τα δισεκατομμύρια των ανθρώπων που έζησαν στον πλανήτη τα τελευταία διακόσια χρόνια η αύξηση του ανθρώπινου πληθυσμού και η παρέμβαση του στο περιβάλλον δεν είναι ο κύριος λόγος που προκαλεί σημαντικές επιδράσεις στην ατμόσφαιρα και στην υδρόσφαιρα, αλλά η βιομηχανοποίηση, η συνεχώς αυξανόμενη χρήση των μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η μη ανανέωση της τεχνολογίας μείωσης της ρύπανσης και η έλλειψη ειλικρινούς διεθνούς συνεργασίας σε επίπεδο λήψης αποφάσεων.

http://www.perivalon.gr/04.html

<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks