A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - Χρόνια νεφρική νόσος Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO Health

Χρόνια νεφρική νόσος
Χρόνια νεφρική νόσος

Η χρόνια νεφρική νόσος (ΧΝΝ) αποτελεί ένα σοβαρό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας, καθώς προσβάλλει περίπου το 10% του πληθυσμού. Στις Η.Π.Α, πάνω από 20 εκατομμύρια άτομα έχουν ΧΝΝ, ενώ στην Ελλάδα -σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Αρχείου Καταγραφής Νεφροπαθών- το έτος 2011, περίπου 12.500 άτομα ήταν σε θεραπεία υποκατάστασης της νεφρικής τους λειτουργίας, με αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση. Σε αυτούς, θα πρέπει να προστεθούν και άλλα 3.000 περίπου άτομα με μεταμόσχευση νεφρού. Στη σοβαρότητα της νόσου και τις επιπτώσεις της, αλλά και στην ανάγκη πρόληψης αναφέρεται το άρθρο που ακολουθεί του Καθηγητής Νεφρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Παν/μίου της Αθήνας, Ιωάννη Ν. Μπολέτη.

Η συχνότητα της ΧΝΝ

Το ανησυχητικό είναι ότι η συχνότητα και η επίπτωση της ΧΝΝ συνεχώς αυξάνονται, ειδικά στις μεγαλύτερες ηλικίες. Υπολογίζεται ότι την τελευταία δεκαετία ο αριθμός των ασθενών ηλικίας άνω των 65 ετών με ΧΝΝ έχει σχεδόν διπλασιαστεί.

Αιτίες και πρόληψη της ΧΝΝ

Πολλές αιτίες μπορούν να αναφερθούν για ΧΝΝ. Οι κυριότερες είναι: ο σακχαρώδης διαβήτης, η αρτηριακή υπέρταση, οι σπειραματικές παθήσεις και τα διάφορα κληρονομικά νοσήματα των νεφρών, μεταξύ των οποίων πιο συχνή είναι η πολυκυστική νόσος των νεφρών. Το κρίσιμο ερώτημα είναι, τι μπορούμε να κάνουμε σε άτομα με αυτές τις παθήσεις, για να προλάβουμε την εξέλιξη σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου.

Δεδομένου ότι ένα μεγάλο μέρος του γενικού πληθυσμού πάσχει από τα παραπάνω νοσήματα (κυρίως υπέρταση και σακχαρώδη διαβήτη), είναι πολύ σημαντικό καταρχήν, να ξεκινήσουμε αντιμετωπίζοντας σωστά το υποκείμενο νόσημα. Με τον τρόπο αυτό, μπορούμε να προλάβουμε τις επιπτώσεις που αυτό μπορεί να έχει στη νεφρική λειτουργία. Έτσι, αν ένα άτομο εμφανίσει υψηλή αρτηριακή πίεση θα πρέπει να τη ρυθμίζει με την κατάλληλη θεραπεία. Αυτό προϋποθέτει, συνήθως, μακροχρόνια λήψη ενός ή περισσότερων φαρμακευτικών σκευασμάτων, αλλαγές στις καθημερινές υγιεινοδιαιτητικές του συνήθειες και τακτική ιατρική παρακολούθηση. 

Με ανάλογο τρόπο τα άτομα που έχουν σακχαρώδη διαβήτη θα πρέπει να γνωρίζουν, ότι ο σωστός γλυκαιμικός έλεγχος είναι ο ακρογωνιαίος λίθος στην πρόληψη των επιπλοκών του διαβήτη. Αν δε ρυθμιστεί σωστά το σάκχαρό τους, τότε, μέσα σε λίγα χρόνια, θα προκληθεί βλάβη στο νεφρό. Η πρώτη, συνήθως, εκδήλωση προσβολής του νεφρού είναι η εμφάνιση λευκώματος στα ούρα. Η σωστή ιατρική παρακολούθηση με τη διενέργεια των απαραίτητων κλινικοεργαστηριακών εξετάσεων και η εφαρμογή του κατάλληλου διαιτολογίου μπορεί να αποτρέψει τις επιπλοκές του διαβήτη στο νεφρό.

Επίσης, οι διάφορες σπειραματικές παθήσεις είναι μία κατηγορία νοσημάτων που προκαλούν βλάβη στο νεφρό μέσω διαταραχής του ανοσολογικού συστήματος, του αμυντικού δηλαδή συστήματος του ανθρώπου. Σε αυτά τα νοσήματα, εμφανίζεται μία σειρά συμπτωμάτων, που μπορεί να οδηγήσουν τον ασθενή στο γιατρό, όπως για παράδειγμα η αιματουρία (κόκκινα ή καφεοειδή ούρα), η αρτηριακή υπέρταση, το οίδημα (κατακράτηση υγρών κυρίως στα πόδια ή/και στα βλέφαρα) ή τα αφρώδη ούρα. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται η διενέργεια πιο εξειδικευμένων εξετάσεων και συχνά βιοψίας νεφρού για να τεθεί η ακριβής διάγνωση.  Με την εξατομικευμένη θεραπεία με ανοσοτροποποιητικά φάρμακα και την τακτική νεφρολογική παρακολούθηση μπορεί να σταματήσει η νεφρική βλάβη.

Τα κληρονομικά νοσήματα των νεφρών γενικά είναι πιο σπάνια. Το πιο γνωστό είναι η πολυκυστική νόσος των νεφρών, η οποία προσβάλλει μέλη της ίδιας οικογένειας και συνήθως το ιστορικό είναι γνωστό. Με τη διενέργεια προγεννητικού ελέγχου μπορεί να αποτραπεί η μετάδοση της νόσου.

Πώς επιβραδύνουμε την εξέλιξη της ΧΝΝ

Αν παρόλα αυτά το υποκείμενο νόσημα δεν αντιμετωπιστεί και προκληθεί χρόνια βλάβη στα νεφρά, αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να  επιβραδύνουμε την εξέλιξη της νόσου και να θεραπεύσουμε τα συμπτώματά της. Τι σημαίνει αυτό;

Υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που ο ρόλος τους στην εξέλιξη της νεφρικής βλάβης είναι πολύ σημαντικός. Οι παράγοντες αυτοί πρέπει να αποτελούν το θεραπευτικό μας στόχο. Ο θεράπων ιατρός είναι αυτός που, με τη χορήγηση των κατάλληλων φαρμάκων, θα προσπαθήσει να ελέγξει την αρτηριακή πίεση, τη λευκωματουρία, την υπερλιπιδαιμία, την υπεργλυκαιμία και θα δώσει γενικότερες οδηγίες υγιεινής ζωής. Η χρήση ειδικών κατηγοριών αντιυπερτασικών που μειώνουν την απώλεια πρωτεΐνης στα ούρα και επιπλέον έχουν «νεφροπροστατευτική δράση» είναι πολύ σημαντική.

Μερικά απλά μέτρα που μπορεί να ακολουθήσει ένας ασθενής με επηρεασμένη νεφρική λειτουργία είναι τα εξής:

  • Περιορισμός πρόσληψης άλατος
  • Ειδικό διαιτολόγιο με περιορισμένη πρόσληψη πρωτεϊνών
  • Καθημερινή άσκηση
  • Διακοπή καπνίσματος
  • Διακοπή αλκοόλ
  • Δίαιτα χαμηλών λιπαρών
  • Αποφυγή λήψης φαρμάκων χωρίς ιατρική συμβουλή. Πολλά φάρμακα, όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη πρέπει να αποφεύγονται, ενώ σε άλλα φάρμακα πρέπει να γίνεται τροποποίηση της δοσολογίας τους.

 

Επίσης, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ένας ασθενής με ΧΝΝ έχει αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά συμβάντα, όπως οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και περιφερική αγγειακή νόσο. Έτσι, η μείωση των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου είναι σημαντική. Οι συστάσεις είναι παρόμοιες. Καλή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου, των λιπιδίων, μείωση του σωματικού βάρους, διακοπή του καπνίσματος και σωματική άσκηση.

 

Συμπτωματική αντιμετώπιση της ΧΝΝ

Σε πιο προχωρημένα στάδια νεφρικής ανεπάρκειας στόχος μας είναι η συμπτωματική αντιμετώπιση των ασθενών και η βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Συνήθως, αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα που προκαλούνται από την ανεπάρκεια των νεφρών και τη συσσώρευση των τοξικών ουσιών στον οργανισμό. Χορηγούνται φάρμακα για την αντιμετώπιση της αναιμίας, της οξέωσης, των ηλεκτρολυτικών διαταραχών, των διαταραχών του μεταβολισμού ασβεστίου/φωσφόρου και για την υπερφόρτωση με υγρά.

 

Νεφρική Ανεπάρκεια τελικού σταδίου

Όταν, πλέον, η νεφρική λειτουργία χαθεί οριστικά ο ασθενής, σε συνεργασία με το θεράποντα νεφρολόγο, καλείται να επιλέξει μια μέθοδο υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας. Δηλαδή, αιμοκάθαρση, περιτοναϊκή κάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού.

Η μεταμόσχευση νεφρού υπερέχει των άλλων μεθόδων γιατί αυξάνει την επιβίωση και προσφέρει καλύτερη ποιότητα ζωής στους ασθενείς. Τα τελευταία μάλιστα χρόνια με τη χρήση των νεώτερων ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, τη βελτίωση στις χειρουργικές τεχνικές και την εξέλιξη στις ανοσολογικές δοκιμασίες οι μεταμοσχεύσεις είναι πιο εύκολες, πιο ασφαλείς και με καλύτερα αποτελέσματα. Επιπρόσθετα σήμερα, δίνεται η δυνατότητα διενέργειας μεταμοσχεύσεων ακόμα και πέρα από τους παραδοσιακούς ανοσολογικούς φραγμούς, όπως είναι η πραγματοποίηση ασύμβατων ως προς την ομάδα αίματος μεταμοσχεύσεων, κάτι που ήταν αδύνατον πριν λίγα χρόνια. Δυστυχώς, όμως δεν είναι κατάλληλοι όλοι οι ασθενείς για να μπουν σε μια λίστα αναμονής για μεταμόσχευση.

Μεταμόσχευση νεφρού: η καλύτερη επιλογή σε τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια

 

 

Και για αυτούς, όμως, τους ασθενείς υπάρχει η δυνατότητα υποκατάστασης της νεφρικής τους λειτουργίας με αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση. Στις μέρες μας, οι συνθήκες αιμοκάθαρσης είναι πολύ καλύτερες σε σχέση με το παρελθόν. Η πρόοδος που έχει επιτευχθεί στα φίλτρα αιμοκάθαρσης, στη βιοσυμβατότητα των μεμβρανών και στα μηχανήματα αιμοκάθαρσης έχουν βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας της αιμοκάθαρσης. Έτσι, ακόμα και ασθενείς μεγάλης ηλικίας, με πολλά συμπαρομαρτούντα προβλήματα υγείας, μπορούν να υποβάλλονται σε εξωνεφρική κάθαρση και να διατηρούν μια καλή ποιότητα ζωής.

 

Αισιοδοξία για το μέλλον

Το μέλλον, όσον αφορά στους ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια, είναι ελπιδοφόρο. Για παράδειγμα, ήδη, γίνονται μελέτες με χρήση βλαστοκυττάρων για τη δημιουργία βιοτεχνητού νεφρού, το οποίο θα μπορέσει μελλοντικά να υποκαταστήσει τη νεφρική λειτουργία.

Βιοτεχνητό νεφρό: συσκευή του προσεχούς μέλλοντος

 

Μέχρι τότε, όμως, στόχος μας θα πρέπει να είναι η μείωση όλων των παραγόντων κινδύνου για την ανάπτυξη νεφρικής βλάβης, καθώς και η ευαισθητοποίηση του κόσμου για τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης των νεφρικών νοσημάτων.

Το άρθρο συνυπογράφουν οι: Ιωάννης Ν. Μπολέτης, Καθηγητής Νεφρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Παν/μίου Αθηνών και η Νεφρολόγος Χριστίνα Α. Μελεξοπούλου, Νεφρολογική Κλινική και Μονάδα Μεταμόσχευσης Νεφρού, Γ.Ν.Α Λαϊκό.

Επιμέλεια άρθρου: Ρούλα Σκουρογιάννη

<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks