A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO Health

Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας
Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας

Ωχρά κηλίδα ονομάζουμε το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδούς, του βυθού του ματιού. Ο αμφιβληστροειδής, άρα και η ωχρά, είναι νευρικός ιστός με κατάλληλα διαμορφωμένα κύτταρα (φωτοϋποδοχείς) που μετατρέπουν το φως, άρα και την εικόνα, σε ηλεκτρικά ερεθίσματα τα οποία μεταφέρονται με τα οπτικά νεύρα στον εγκέφαλο που τελικά συνειδητοποιεί την εικόνα, δηλαδή βλέπει...

Η ωχρά έχει πληθώρα φωτοϋποδοχέων και «βλέπει» την ευκρινέστερη και κεντρική εικόνα, τις λεπτομέρειες... Σε αυτή βασιζόμαστε για να διαβάζουμε, να γράφουμε, να οδηγούμε, να κάνουμε όλες τις λεπτοδουλειές.

 

Τι είναι η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας;

Είναι μία, από τις πολυάριθμες νόσου της ωχράς κηλίδας που συνδέεται με την ηλικία και που βαθμιαία καταστρέφει την ωχρά άρα και την σαφή κεντρική όραση. Η ΗΕΩ (ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας) δεν είναι επώδυνη.

 

Ηλικίες εμφάνισης του προβλήματος

Υπολογίζεται ότι οι άνθρωποι ηλικίας 50 ετών αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της εκφύλισης της ωχράς τους κηλίδας σε ποσοστό 0,5%, στην ηλικία των 60 ετών το ποσοστό αυτό ανεβαίνει λίγο και φτάνει το 1% αλλά στα 65 χρόνια εκτοξεύεται στο 5-6% και στα 70 χρόνια αγγίζει το 10% φτάνοντας στην ηλικία των 75-80 ετών να αφορά τον έναν στους τέσσερις ανθρώπους, με άλλοτε άλλο βαθμό αναπηρίας.

 

Παράγοντες κινδύνου

1. Ηλικία

2. Παχυσαρκία

3. Οικογενειακό ιστορικό

4. Φύλο (μεγαλύτερο ρίσκο οι γυναίκες)

5. Κάπνισμα

6. Κακές διατροφικές συνήθειες (χωρίς φρούτα, λαχανικά, ψάρια κ.λπ.)

 

Τα συμπτώματα

Τα πρώτα συμπτώματα που εμφανίζονται και επηρεάζουν την εικόνα που βλέπουμε είναι αφενός μία παραμόρφωση των γραμμών των αντικειμένων που έχει ως αποτέλεσμα να μη βλέπει κανείς ευθείες τις γραμμές για παράδειγμα που οριοθετούν το σχήμα μίας πόρτας ή ενός παραθύρου, αφετέρου μία θολερότητα γενικά της κεντρικής οπτικής εικόνας.

Στη συνέχεια, όταν προχωρήσει το πρόβλημα της εκφύλισης της ωχράς, αρχίζει να δημιουργείται στο κέντρο του οπτικού μας πεδίου ένα σκοτείνιασμα (κεντρικό σκότωμα) που δε μας επιτρέπει να βλέπουμε κεντρικά. Αντίθετα διατηρούμε την ικανότητα να βλέπουμε περιφερειακά καθώς η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας δεν επηρεάζει καθόλου την περιφερειακή μας όραση.

 

Διάγνωση

Η αρχική διάγνωση του προβλήματος γίνεται πρώτα και κύρια με τη βυθοσκόπηση, -μία εξέταση που έχει σκοπό να ελέγξει την κατάσταση του βυθού του ματιού και γίνεται από τους οφθαλμίατρους - αλλά και το τεστ Αmsler, μία πολύ απλή δοκιμασία που μπορεί να κάνει και μόνος του ο ασθενής στο σπίτι.

Υπάρχουν και άλλες εξετάσεις, όπως είναι η φλουοροαγγειογραφία και η Οπτική Τομογραφία Συνοχής (OCΤ) με την οποία γίνεται όχι μόνο η διάγνωση της νόσου αλλά και του σταδίου στο οποίο αυτή βρίσκεται .

Ένα σημείο στο οποίο θα πρέπει να δίδεται μεγάλη προσοχή κατά την εξέταση του ασθενούς είναι το κάθε μάτι να εξετάζεται χωριστά από το άλλο και όχι ταυτόχρονα. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για τη διάγνωση γιατί καθώς το πρόβλημα ξεκινάει συνήθως από το ένα μάτι και στη συνέχεια επεκτείνεται και στο άλλο, το μάτι που δεν έχει προσβληθεί ακόμη από την πάθηση βλέπει καλά και αντιρροπεί τη μειωμένη οπτική ικανότητα του ματιού στο οποίο ήδη έχει ξεκινήσει η εκφύλιση της ωχράς. Έτσι, εάν εξεταστούν ταυτόχρονα και τα δύο μάτια μπορεί να μην εντοπιστεί το πρόβλημα.

 

Δύο τύποι ηλικιακής εκφύλισης

Υπάρχουν δύο τύποι ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας. Η μία είναι η ηλικιακή εκφύλιση ξηρού τύπου που εξελίσσεται πολύ αργά και αφορά περισσότερο από το 80% των περιπτώσεων. 

Η δεύτερη είναι η υγρή ή εξιδρωματική μορφή που έχει πολύ πιο θορυβώδη και έντονα συμπτώματα, η αντιμετώπισή της είναι δυσκολότερη αλλά ευτυχώς αφορά πολύ λιγότερο κόσμο.

Η ξηρή ΗΕΩ είναι η αργή καταστροφή των φωτοϋποδοχέων της ωχράς, με αποτέλεσμα να παραμορφώνεται και να θολώνει η κεντρική όραση του ασθενούς. Συνήθως αφορά και τα δύο μάτια αλλά μπορεί το ένα να προηγηθεί του άλλου. Ενα από τα πιο συνηθισμένα ευρήματα στην εξέταση είναι τα drusen (ντρούζεν), μικρές κίτρινες εναποθέσεις κάτω από τον αμφιβληστροειδή, που βρίσκονται συχνά σε ανθρώπους πάνω από τα 60. Αυτά δεν ρίχνουν την όραση, όταν όμως συρρέουν και μεγαλώνουν συνδέονται με το ρίσκο της εμφάνισης ξηράς ή υγρής ΗΕΩ.

Η ξηρή μορφή έχει 3 στάδια: Το πρώιμο στάδιο, με πολυάριθμα drusen μικρού και μέτριου μεγέθους, χωρίς πτώση της όρασης ή άλλα συμπτώματα. Το ενδιάμεσο στάδιο, με μεγαλύτερα, συρρέοντα drusen, με θόλωση του κέντρου της όρασης ή/και παραμόρφωση της κεντρικής εικόνας. Και το προχωρημένο στάδιο, που πλέον έχουν καταστραφεί πολλοί φωτοϋποδοχείς και η κεντρική όραση έχει επηρεαστεί πολύ. Το 90% των ασθενών με ΗΕΩ έχουν ξηρού τύπου.

Η υγρή μορφή της ΗΕΩ έρχεται σε ένα ποσοστό ασθενών μετά την ξηρή. Αναπτύσσονται ανώμαλα αγγεία κάτω από την ωχρά. Τα νεοαγγεία αυτά είναι ιδιαίτερα εύθραυστα και από αυτά διηθείται υγρό και αιμορραγούν εύκολα, με αποτέλεσμα την κάθετη πτώση της κεντρικής όρασης.

Η βαριά πτώση της όρασης μπορεί να συμβεί τόσο στο προχωρημένο στάδιο της ξηρής καθώς και στην υγρή μορφή της ΗΕΩ και η πιθανότητα, όταν υπάρχουν αυτές οι μορφές στο ένα μάτι, είναι μεγάλη και για το άλλο.

 

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας δεν είναι καθόλου εύκολη, ιδιαίτερα στην υγρά μορφή και εξαρτάται από το πόσο έγκαιρα θα γίνει η διάγνωσή και θα ξεκινήσει η θεραπεία.

Πρέπει να τονιστεί ότι με τη λέξη θεραπεία δεν εννοούμε την ίαση του ασθενούς αλλά την προσπάθεια να διατηρήσει χρήσιμη όραση. Αυτό δηλαδή που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να σταματήσουμε τα πράγματα εκεί που είναι ή και να τα βελτιώσουμε λίγο. Αυτό το λίγο όμως μπορεί να είναι απαραίτητο για να συνεχιστεί ομαλά η καθημερινή ζωή του ασθενούς.

 

Στην περίπτωση της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας ξηρού τύπου το μόνο που μπορούμε να κάνουμε αυτή τη στιγμή είναι το να ελαττώσουμε το αντιοξειδωτικό στρες χορηγώντας διάφορα συμπληρώματα με βιταμίνες, ω-3 λιπαρά οξέα κτλ.. Πριν φτάσει δηλαδή στην απώλεια κεντρικής όρασης προσπαθούμε να μειώσουμε το ρίσκο χρησιμοποιώντας καθημερινά την αγωγή AREDS, με υψηλές δόσεις αντιοξειδωτικών και ψευδαργύρου και χαλκού. Κυκλοφορούν διάφορα σκευάσματα που καλό είναι να συνταγογραφούνται από εξειδικευμένο οφθαλμίατρο. Γίνονται σοβαρές έρευνες για την ξηρού τύπου ΗΕΩ με αποτελεσματικότερες θεραπείες, ακόμα και γονιδιακές... 

 

Σε ότι αφορά την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας υγρού τύπου, οι θεραπείες ξεκίνησαν από τα θερμικά lasers, προχώρησαν στη φωτοδυναμική θεραπεία και σήμερα έχουμε φτάσει στους αντιαγγειογενετικούς παράγοντες, οι οποίοι χορηγούνται με ένεση μέσα στην κοιλότητα του ματιού και φυσικά υπάρχουν έρευνες που συνεχίζονται και φτάνουν μέχρι χρήση βλαστοκυττάρων.

1 Θερμικό Laser (πρόβλημα η καταστροφή φωτοϋποδοχέων και οι συχνές υποτροπές της νεοαγγείωσης)

2 Φωτοδυναμική Θεραπεία (συνδυασμός ένεσης φωτοευαίσθητης ουσίας ενδοφλέβια και ενεργοποίηση καταστροφής των νεοαγγείων με φως στην ωχρά, δεν αποτρέπει υποτροπές και απλώς ελαττώνει τον ρυθμό της απώλειας όρασης, έχει όμως τις χρήσεις της)

3 Ενέσεις αντιαγγειογενετικών ουσιών στην υαλοειδική κοιλότητα. Αναστέλλει παράγοντες (VEGF) που δημιουργούν τα νεοαγγεία που καταστρέφουν την ωχρά. Χρειάζονται πολλές ενέσεις συνήθως, αλλά αρκετές φορές η πρόοδος της νόσου ανακόπτεται και είναι ενίοτε δυνατή και μια βελτίωση της κεντρικής όρασης. Τα φάρμακα είναι αρκετά ακριβά και χρειάζεται συχνή παρακολούθηση για να επαναλαμβάνεται η θεραπεία όταν αυτό είναι αναγκαίο. Επειδή ωστόσο οι ενέσεις που πρέπει να γίνονται είναι πολλές και ακριβές, καταβάλλεται προσπάθεια να βρεθούν συνδυαστικές θεραπείες ώστε να μειωθεί ο αριθμός τους. 

 

Πρόληψη

Παρόλο που δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί το θέμα των αιτίων που προκαλούν την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, υπάρχουν ορισμένοι προδιαθεσικοί παράγοντες που θεωρούνται υπεύθυνοι για την εμφάνισή της, όπως είναι η υπέρταση, ο διαβήτης, το κάπνισμα, η κακή διατροφή, η παχυσαρκία και η μη προστασία των ματιών από την έντονη ηλιακή ακτινοβολία. Ωστόσο την πραγματική αιτία ακόμη δε τη γνωρίζουμε. Προφανώς με τα χρόνια, συγκεντρώνονται παράγοντες οξειδωτικών διασπάσεων, οξειδωτικού στρες στην ωχρά κηλίδα που δημιουργούν αυτά τα προβλήματα. Μολονότι σε κάποιες περιπτώσεις είναι πιθανό να υπάρχει οικογενής επιβάρυνση, με το να διατηρεί κανείς μία διατροφή πλούσια σε βιταμίνες και σε αντιοξειδωτικές ενώσεις βοηθάει στην πρόληψη εμφάνισης ή στην επιβράδυνση της επιδείνωσης της ηλικιακής εκφύλισης ωχράς κηλίδας ξηράς μορφής.

 

Εξίσου σημαντικό είναι το να προλάβει κανείς έγκαιρα την εξέλιξη μίας ηλικιακής εκφύλισης ξηράς μορφής σε υγρή μορφή, ώστε να χορηγηθεί αμέσως η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή και να αποτραπεί η περαιτέρω επιδείνωση του προβλήματος.

Δρ. Τάσος Χ. Κουρής

Συντονιστής Διευθυντής Οφθαλμολογικής Κλινικής

Γενικό Νοσοκομείο Αθήνας «Γ. Γεννηματάς»

<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks