A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - Η παγκόσμια απειλή που ονομάζεται παχυσαρκία Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO Health

Η παγκόσμια απειλή που ονομάζεται παχυσαρκία
Η παγκόσμια απειλή που ονομάζεται παχυσαρκία

Η πρωτοφανής, παγκόσμια εξάπλωση της παχυσαρκίας, κατά  τα τελευταία χρόνια και οι βαρύτατες συνέπειές της, απασχολούν σοβαρά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, που τη θεωρεί ως μέγιστο παράγοντα κινδύνου για τη δημόσια υγεία, που έχει λάβει,μάλιστα, διαστάσεις παγκόσμιας επιδημίας.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας, στις 24 Οκτωβρίου, ο προβληματισμός όλων ατομικά και συλλογικά εντείνεται, καθώς ένας στους δύο Ευρωπαίους είναι υπέρβαρος, ενώ σχεδόν ένας στους τρεις είναι παχύσαρκος!

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτηρίζει την παχυσαρκία και σαν μία από τις σύγχρονες μάστιγες, που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή ενός μεγάλου μέρους του πληθυσμού. Τουλάχιστον 2,8 εκατομμύρια ενήλικες χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο εξαιτίας της παχυσαρκίας, αριθμός τριπλάσιος από τους θανάτους από τον καρκίνο του μαστού και του παχέος εντέρου μαζί. Στην Ευρώπη ποσοστό μεγαλύτερο του 50% ανδρών και γυναικών είναι υπέρβαροι, ενώ το 23% των γυναικών και το 20% των ανδρών είναι παχύσαρκοι. Η χώρα μας, μαζί με άλλες Μεσογειακές χώρες, έχει από τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας στην Ευρώπη. Σύμφωνα με πρόσφατη ελληνική έρευνα, οι υπέρβαροι άνδρες στην Ελλάδα αγγίζουν το 53%, ενώ οι γυναίκες το 31%. Το ποσοστά για τους παχύσαρκους είναι αντίστοιχα 20% και 15%.

Χαρακτηριστικό είναι ότι η επίπτωση της παχυσαρκίας των ενηλίκων στις αναπτυγμένες χώρες αυξήθηκε, την τελευταία δεκαετία, κατά 37%. Σχεδόν ο ένας στους τρεις Αμερικανούς και ο ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους θεωρείται σήμερα παχύσαρκος, ενώ πολύ μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των υπέρβαρων. Παγκοσμίως, το ποσοστό των παχύσαρκων υπερδιπλασιάστηκε από το 1980 μέχρι και σήμερα. Το 2008, 1,5 δισεκατομμύριο ενήλικες, άνω των 20 ετών, ήταν υπέρβαροι. Από αυτούς, 200 εκατομμύρια άντρες και 300 εκατομμύρια γυναίκες ήταν παχύσαρκοι. Το 2010, 43 εκατομμύρια παιδιά κάτω των 5 ετών ήταν υπέρβαρα.*

Ο Δείκτης Μάζας Σώματος

Θεωρούμε ότι πάσχουμε από παχυσαρκία, όταν ο Δείκτης μάζας σώματος -  ΔΜΣ (ή BodyMassIndex - ΒΜΙ) είναι μεγαλύτερος του 30 kg/m2. Αν είναι μεγαλύτερος του 35 kg/m2, τότε μιλάμε για νοσογόνο παχυσαρκία. ΔΜΣ είναι το πηλίκο του βάρους (σε κιλά) δια του ύψους (σε μέτρα) στο τετράγωνο:
ΔΣΜ (BMI – BodyMassIndex) = Βάρος (kgr)/Ύψος2 (m2).
Στα δίχρονα παιδιά, ΔΜΣ πάνω από 20,5 παραπέμπει σε σοβαρή παχυσαρκία, ενώ το ίδιο συμβαίνει όταν στα 12χρονα παιδιά ο δείκτης υπερβαίνει το 31.

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την κατηγοριοποίηση με βάση το Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ):

Ταξινόμηση του Αυξημένου Σωματικού Βάρους και της Παχυσαρκίας

   

Κατηγορία

ΔΜΣ

Ελλιποβαρής

 

Φυσιολογικός

18.5-24,9

Υπέρβαρος

25-29,9

Παχυσαρκία, τάξης

 

  Ι

30-34,9

  II

35-39

  III

=ή>40

 

Τα αίτια της νοσογόνου παχυσαρκίας

Πρόκειται για πολυπαραγοντική νόσο, που σχετίζεται με την αυξημένη πρόσληψη θερμίδων, τη χρονική κατανομή των γευμάτων στην ημέρα, τα περιστασιακά γεύματα και την καθιστική ζωή. Πολύ μεγάλο ρόλο παίζει, επίσης, η γενετική προδιάθεση, με κύριο προδιαθεσικό παράγοντα την κληρονομικότητα (20-30%).

Σημαντικό ρόλο για την εκδήλωση τυχόν γενετικής προδιάθεσης παίζει το σύγχρονο περιβάλλον του λεγόμενου δυτικού κόσμου, καθώς ενσωματώνει τρεις νοσογόνους παράγοντες: τη μειωμένη σωματική κίνηση, την εύκολη πρόσβαση σε πολλές παχυντικές τροφές και την τάση μεγάλου ποσοστού ανθρώπων με ψυχολογικό ή κοινωνικό stress να καταφεύγει στις γευστικές απολαύσεις ως μέσο εκτόνωσης.

 

Πώς επιβαρύνουμε τον οργανισμό μας  

 

Οι συνέπειες της παχυσαρκίας

Η κλινικά σοβαρή παχυσαρκία επηρεάζει σχεδόν κάθε σύστημα του οργανισμού  μας, όπως το καρδιαγγειακό, το ενδοκρινικό, το αναπνευστικό, το γαστρεντερικό και το μυοσκελετικό. Έτσι, ο κίνδυνος για ανάπτυξη σακχαρώδους διαβήτη και οστεοαρθρίτιδας πενταπλασιάζεται, ενώ ο κίνδυνος υπέρτασης τριπλασιάζεται. Ιδιαίτερα επικίνδυνη θεωρείται η ανδρικού τύπου ή κεντρικού τύπου παχυσαρκία, που χαρακτηρίζεται από την εκλεκτική εναπόθεση του λίπους στην κοιλιά. Όταν η περίμετρος της μέσης είναι μεγαλύτερη από 88cm στις γυναίκες ή 102 cm στους άνδρες, ο κίνδυνος μεταβολικών και καρδιαγγειακών επιπλοκών (διαβήτης, διαταραχές των λιπιδίων του αίματος, στεφανιαία νόσος), είναι εξαιρετικά υψηλός, ακόμα και σε περιπτώσεις ήπιας παχυσαρκίας.

Τα συνοδά νοσήματα

Η παχυσαρκία συνδέεται και με άλλες παθολογικές καταστάσεις, που επιβαρύνουν την υγεία. Η δύσπνοια, οι άπνοιες στον ύπνο, η διαταραχή του κύκλου στις γυναίκες και η διαταραχή του ψυχισμού είναι μερικές από τις επιπλοκές της παχυσαρκίας, που οδηγούν πολλούς από τους παχύσαρκους σε πρόωρη αναπηρία και ανικανότητα, με σοβαρές οικονομικές, ψυχολογικές αλλά και κοινωνικές επιπτώσεις.

Επιπλέον, οι ασθενείς έχουν αυξημένη προδιάθεση και για ορισμένες μορφές καρκίνου, όπως του παχέος εντέρου, του μαστού, του ενδομητρίου και του προστάτη. Η παχυσαρκία αποτελεί παγκοσμίως τη δεύτερη κατά σειρά αιτία θανάτων που μπορούν να αποφευχθούν.

 

 

Πρώτο βήμα:  συμβατική αντιμετώπιση

Για τους πάσχοντες από νοσογόνο παχυσαρκία, οι δίαιτες, η άσκηση και τα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν μια ήπια απώλεια βάρους,από 2 έως 10% σε διάστημα ενός περίπου χρόνου.Αν διατηρηθεί αυτή η απώλεια, θεωρείται επιτυχημένη η προσπάθεια αντιμετώπισης. Για να αντέξει στο χρόνο οποιαδήποτε προσπάθεια απώλειας βάρους πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες αλλαγές του lifestyle, δηλαδή των καθημερινών συνηθειών και επιλογών, που θα πρέπει επιπλέον να είναι και μόνιμες.

Δεύτερο βήμα: χειρουργική αντιμετώπιση

Από το 1991, το NationalInstitutesofHealth των ΗΠΑ έχει καταγράψει ότι η χειρουργική της παχυσαρκίας είναι η πιο αποτελεσματική, μακροχρόνια λύση στο πρόβλημα. Αρκεί να σημειωθεί ότι το 1998 γίνονταν περίπου 40.000 επεμβάσεις στον κόσμο ετησίως και το 2008 έγιναν 344.221 επεμβάσεις, δηλαδή παρουσιάστηκε μια αύξηση 761%. Μετά από τοποθέτηση γαστρικού δακτυλίου έχουμε απώλεια υπερβάλλοντος βάρους περίπου 55% στην πενταετία, μετά από γαστρικό bypass 60-70% και μετά από χολοπαγκρεατική παράκαμψη 65-80%. Χαρακτηριστική είναι η διατήρηση του χαμηλού βάρους μετά από γαστρικό bypass και χολοπαγκρεατική ακόμα και στη 10ετία και 15ετία. Πέρα,όμως, από το προφανές αποτέλεσμα της απώλειας βάρους, οι χειρουργικές επεμβάσεις μειώνουν το σχετικό κίνδυνο θανάτου κατά 89% και οδηγούν σε 5,5% μείωση της συνολικής θνησιμότητας. Αυτά, παράλληλα με το γεγονός ότι η θνητότητα από αυτές τις επεμβάσεις συνολικά δεν ξεπερνά το 0,28%, δηλαδή πολύ χαμηλότερη από σειρά καθημερινών επεμβάσεων ρουτίνας. Τέλος, το 95% των ασθενών δηλώνουν ότι η ποιότητα ζωής τους έχει βελτιωθεί πολύ ή πάρα πολύ.**

Βαριατρική χειρουργική:μόνιμη θεραπείακατά της παχυσαρκίας και των συνοδών νοσημάτων

Η χειρουργική της σοβαρής παχυσαρκίας δεν απαλλάσσει μόνο από το υπερβάλλον  βάρος. Τα ιατρικά στοιχεία είναι συγκλονιστικά για τη θεραπεία ή βελτίωση του σακχαρώδους διαβήτη (82-100%), της υπέρτασης (70-88%), της υψηλής χοληστερόλης (70%-96%), της άπνοιας ύπνου (74%-93%) και  σειράς άλλων.  

Επέμβαση και απώλεια βάρους

Μετά το βαριατρικό χειρουργείο,έχουμε σημαντική απώλεια βάρους, που συνήθως συνεχίζεται για 12-18 μήνες. Ο ρυθμός απώλειας βάρους επηρεάζεται από την ηλικία, το φύλο και το προεγχειρητικό πλεονάζον βάρος,που όσο μεγαλύτερο είναι, τόσο μεγαλύτερη είναι και η απώλειά του, ανά μήνα. Δώδεκα μήνες μετά την επέμβαση, οι ασθενείς έχουν χάσει περισσότερο από το 1/2 του αρχικού υπερβάλλοντος βάρους τους, ενώ στους 18 μήνες το βάρος προσεγγίζει σχεδόν το ιδανικό, ανάλογα με την επέμβαση.

Για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα η επέμβαση θα πρέπει να συνοδεύεται από αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, διατροφική καθοδήγηση και τακτική ιατρική παρακολούθηση, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Η συνεργασία και η συνέπεια του ασθενούς παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο. Μετά από μια σημαντική απώλεια βάρους παρατηρείται βελτίωση των νοσημάτων που συνοδεύουν την παχυσαρκία. Η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, το υπνοαπνοϊκό σύνδρομο και η αρθρίτιδα υποχωρούν στο 65-95% των περιπτώσεων. Οι ασθενείς ανακτούν τη χαμένη τους αυτοπεποίθηση και έχουν καλύτερη διάθεση και ποιότητα ζωής.

Το κόστος ανθρώπινης ζωής, περίθαλψης και νοσηλείας

Εκτός από τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πασχόντων από νοσογόνο παχυσαρκία –στοιχείο που είναι από μόνο του ανεκτίμητο- τα ίδια τα οικονομικά μεγέθη είναι αποκαλυπτικά: στις ΗΠΑ, σπαταλούνται 32,5 δις $ ετησίως για το σακχαρώδη διαβήτη! Αν αναλογιστούμε ότι 364 εκατομμύρια άνθρωποι, παγκοσμίως, πάσχουν από διαβήτη καιότι από αυτούς, περίπου 3,5 εκατομμύρια πεθαίνουν ετησίως από αίτια σχετιζόμενα με την πάθηση, κατανοούμε ότι το κόστος όχι μόνο το οικονομικό αλλά κυρίως σε ανθρώπινες ζωές είναι τεράστιο. Σε αυτά έρχονται να προστεθούν τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ότι κάθε 10’’ κάποιος στον κόσμο πεθαίνει από αιτία σχετιζόμενη με το διαβήτη αλλά και οι αρνητικές προβλέψεις ότι μέχρι το 2030, ο διαβήτης θα αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου και οι θάνατοι από τη νοσογόνο παχυσαρκία αναμένεται να διπλασιαστούν. Τέλος, κάθε χρόνο 1 εκατομμύριο άνθρωποι υφίστανται έμφραγμα του μυοκαρδίου και στις ανεπτυγμένες χώρες αυτό αποτελεί τη συνηθέστερη αιτία θανάτου. Έτσι, υπολογίζεται ότι κάθε 30’’, ένας άνθρωπος πεθαίνει από καρδιαγγειακή νόσο, δηλαδή, 2.600 άνθρωποι καθημερινά.    

Απέλαση λόγω … βάρους!

Πρόσφατα, δημοσίευμα της εφημερίδας The Press ανέφερε ότι ένας παχύσαρκος Νοτιοαφρικανός, ο Άλμπερτ Μπούιτενχουϊς, που ζυγίζει 130 κιλά, είναι αναγκασμένος να εγκαταλείψει τη Νέα Ζηλανδία επειδή οι υπηρεσίες της χώρας αυτής αρνούνται να καλύψουν το κόστος των νοσηλίων από ασθένειες που ενδέχεται να προκληθούν από το υπερβάλλον βάρος του και για αυτό δεν ανανεώνουν τη βίζα εργασίας του.

Η νεοζηλανδική υπηρεσία μετανάστευσης (ΙΝΖ) εκτιμά πως η παχυσαρκία του τον εκθέτει σε «σοβαρό κίνδυνο» επιπλοκών της υγείας του, όπως διαβήτη, υπέρταση, καρδιακά νοσήματα και άπνοια κατά τη διάρκεια του ύπνου.

«Είναι σημαντικό όλοι οι μετανάστες να χαίρουν μίας αποδεκτής κατάστασης της υγείας του κατά τρόπον ώστε να ελαχιστοποιούνται το κόστος και οι εργασίες των υγειονομικών υπηρεσιών της Νέας Ζηλανδίας», εξήγησε εκπρόσωπος της ΙΝΖ.

Σε αυτό να προσθέσουμε ότι πρόσφατη έκθεσή του ο ΟΟΣΑ τοποθετεί τη Νέα Ζηλανδία στην τρίτη θέση παγκοσμίως στον κατάλογο των χωρών που πλήττονται από το πρόβλημα της παχυσαρκίας μετά τις ΗΠΑ και το Μεξικό.

Η θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο χάρτη παχυσαρκίας

Απογοητευτικά είναι τα ευρήματα έρευνας που έγιναν σε 150 σχολεία της χώρας μας, σύμφωνα με τα οποία τα περιττά κιλά εμφανίζονται και σε 10χρονα. Άλλωστε, η Ελλάδα θεωρείται πλέον από τις χώρες της Ευρώπης με τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας.

Εκτός, όμως, από τους ανήλικους υψηλά ποσοστά εμφανίζονται και στους ενήλικες. Το 22,5% του πληθυσμού (18,2% των γυναικών και 26% των ανδρών) είναι παχύσαρκοι και 35,2% (30% των γυναικών και περισσότερο από το 40% των ανδρών) είναι υπέρβαροι.

Τα πρώτα αισιόδοξα μηνύματα για την παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα

Μετά από μία μακροχρόνια αρνητική περίοδο, κατά τη διάρκεια της οποίας τα Ελληνόπουλα κατείχαν σταθερά την πρώτη θέση σε όλη την Ε.Ε σε ποσοστά παχυσαρκίας, πρόσφατη μελέτη έρχεται να καταδείξει ότι οι τάσεις αυτές υποχωρούν σημαντικά, εξέλιξη, ωστόσο, που -κατά τους ειδικούς- χρήζει περαιτέρω παρακολούθησης, ώστε να σταθεροποιηθεί επιδημιολογικά.

Σύμφωνα με νέα έρευνα του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, πλέον, περισσότεροι από έξι στους δέκα μαθητές έχουν το επιθυμητό βάρος για την ηλικία τους, ενώ αντίστοιχα υψηλό ποσοστό (64,4%) συμμετέχει συστηματικά σε κάποια αθλητική δραστηριότητα εκτός σχολείου....

Πιο συγκεκριμένα, αγόρια και κορίτσια στο Δημοτικό φαίνεται να έχουν επανέλθει κατά το μεγαλύτερο ποσοστό τους σε φυσιολογικούς Δείκτες Μάζας Σώματος, αλλά και σε περισσότερο υγιεινές συνήθειες, όπως είναι η άσκηση και τα γεύματα στο σπίτι.

Ας μιλήσουν οι ειδικοί

Στο αφιέρωμα μας, για την καλύτερη ανάλυση της πολύπλοκης ασθένειας της παχυσαρκίας, εκτός από το πληροφοριακό υλικό και τα ενδιαφέροντα στατιστικά στοιχεία, ζητήσαμε από ειδικούς και έμπειρους γιατρούς, όλων των εμπλεκόμενων ειδικοτήτων με το πρόβλημα της παχυσαρκίας, να μας αναλύουν τις επιπλοκές στη γονιμότητα, την εγκυμοσύνηκαι την παιδική και εφηβική ηλικία, τις χειρουργικές μεθόδους αντιμετώπισής της, την ψυχολογική κατάσταση του πάσχοντος, τη βοήθεια που χρειάζεται από τους ειδικούς αλλά και τη βελτίωσή της μετά την επέμβαση και τη διατροφική συμπεριφορά που πρέπει να ακολουθεί ο ασθενής πριν και μετά το χειρουργείο.


*Τα στοιχεία παρουσιάζονται από την Ελληνική Χειρουργική Εταιρεία Παχυσαρκίας και Μεταβολικών Νόσων

**Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Παχυσαρκίας και Μεταβολικών Νόσων


Επιμέλεια αφιερώματος: Ρούλα Σκουρογιάννη

<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks