A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: core/Security.php

Line Number: 188

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/biomagaz/cwcms_core/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 672

BIO Magazine - Αγχος στην Εφηβεία Δεκέμβριος 2015
Δεκέμβριος 2015 No38

BIO Health

Αγχος στην Εφηβεία
Αγχος στην Εφηβεία

Η εφηβεία ορίζεται ως η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει «βιολογικά» με τις μεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει «ψυχολογικά» με την απόκτηση της ταυτότητας του εαυτού και του φύλου, καθώς και του αισθήματος της ανεξαρτησίας και σηματοδοτεί την ενηλικίωση του. Η ενηλικίωση κοινωνικά γίνεται αποδεκτή με άλλοτε άλλο τρόπο και σε διαφορετικό χρόνο, σύμφωνα με τις πολιτισμικές αξίες της κάθε κοινωνίας. Έτσι η «εφηβεία» από την σύγχρονη ψυχιατρική σκοπιά αντιμετωπίζεται ως το σύνολο των ψυχολογικών αναπτυξιακών διαδικασιών που συνδέονται με τις ωριμοποιητικές μεταβολές της ήβης, δια μέσου των συγκεκριμένων ιστορικών και κοινωνικών συνθηκών. Είναι σπάνιο ο έφηβος να διέλθει από τις ψυχολογικές διεργασίες της εφηβείας χωρίς να νοιώσει άγχος.

Η αγχώδης κατάσταση των εφήβων έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με αυτήν που εμφανίζεται σε μικρότερες ηλικίες, αλλά υπάρχουν κάποια σημαντικά διαφορετικά σημεία.

Σε αυτήν την ηλικία, εμφανίζονται πιο συχνά: 

- Το γενικευμένο άγχος, όπου υπάρχει μία αίσθηση ψυχικής ανησυχίας, χωρίς προσκόλληση σε συγκεκριμένο αντικείμενο, πρόσωπο ή κατάσταση.                                                                           

-Το υπαρξιακό άγχος. Ο έφηβος μπορεί να εμφανίζει αγχώδη συναισθήματα που σχετίζονται με ένα ασυνήθιστο ενδιαφέρον, που αφορά στην αντικειμενικότητα της προσωπικής του ύπαρξης και στο νόημα της ζωής του.  

-Το άγχος υποχονδρίασης, το οποίο εκφράζεται συνήθως με κεφαλαλγίες ή κοιλιακά άλγη που δεν έχουν οργανική βάση και είναι πιθανόν σε αυτή την ηλικία να αντικατασταθούν με πιο ενήλικες μορφές υποχονδρίασης, με ασυνήθιστο ενδιαφέρον για την υγεία του σώματος. Μπορεί επίσης να υπάρχουν ανησυχίες σε σχέση με την προσωπική εμφάνιση. Τα κορίτσια μπορεί να έχουν χρόνιο άγχος και υπερβάλλουσα ανησυχία για την εικόνα σώματος τους. Αγχώδη αγόρια μπορεί να ανησυχούν αδικαιολόγητα για το ανάστημά ή την ακμή τους. 

-Το άγχος που αφορά στις κοινωνικές φοβίες, όπως για την απώλεια φιλίας αλλά και τη σχέση με το άλλο φύλο, είναι πιθανόν να είναι περισσότερο εμφανές. 

Ο παθολογικά αγχώδης έφηβος μπορεί να βιώνει μία χρόνια αίσθηση ανησυχίας, ποιοτικά όμως διαφορετική από αυτή ενός εφήβου που έχει ενδιαφέρον για τα κοινά, είναι πολιτικά ενημερωμένος και που δεν είναι όμως ακινητοποιημένος από αυτές τις ανησυχίες.

Κατά την περίοδο της εφηβείας, τα κορίτσια έχουν τουλάχιστον διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν αγχώδη διαταραχή σε σχέση με τα αγόρια. Πιθανές εξηγήσεις για τη διαφορά αυτή, προκύπτουν από μελέτες που βρίσκουν τα κορίτσια να έχουν φτωχότερη αυτοεκτίμηση σε σχέση με τα αγόρια, ανεξάρτητα του τομέα στον οποίο εξετάζονται. Οι διαφορές είναι πιο σημαντικές σε σχέση με την εμφάνιση, την εικόνα του σώματος και την αθλητική επίδοση. Στην ηλικία των 12 ετών, τα αγόρια και τα κορίτσια χρησιμοποιούν διαφορετικές στρατηγικές μείωσης του άγχους, με τα αγόρια να μειώνουν πιο αποτελεσματικά το φόβο και το άγχος τους. 

Αντίστροφα, υψηλή αυτοεκτίμηση και θετική εικόνα σώματος, σχετίζονται με χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης. Όσον αφορά στην ηλικία εμφάνισης αυτής της διαφοράς ως προς το φύλο, η πλειοψηφία των ερευνών βρίσκει ότι δεν υπάρχει κατά την παιδική ηλικία και αρχίζει να εμφανίζεται κατά το μέσον της εφηβείας.

Ακόμη φαίνεται πως χαμηλότερα επίπεδα άγχους σχετίζονται με το υψηλό μορφωτικό επίπεδο του πατέρα, δηλαδή

όσο υψηλότερο είναι το μορφωτικό επίπεδο του πατέρα τόσο λιγότερο άγχος έχουν οι έφηβοι να επιτύχουν στις σπουδές τους.

Το άγχος των εφήβων σχετίζεται και με τον ύπνο τους και μάλιστα όσο περισσότερο είναι το άγχος των εφήβων τόσο μειώνεται η διάρκεια του. Τα προβλήματα του ύπνου σχετίζονται θετικά με τη σοβαρότητα του άγχους  και  οποιαδήποτε αγχώδης διαταραχή σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο αϋπνίας. Επιδημιολογικές μελέτες σε ενήλικες δείχνουν ότι η αϋπνία είναι συχνό εύρημα ανάμεσα σε ασθενείς που πάσχουν από αγχώδη διαταραχή.

Σημαντική ακόμη είναι η παρατήρηση ότι οι έφηβοι με αρκετή εξωσχολική δραστηριότητα παρουσιάζουν λιγότερο άγχος. Η συμμετοχή των εφήβων σε διάφορες εξωσχολικές δραστηριότητες σχετίζεται με διάφορες μεταβλητές, όπως υψηλότερες σχολικές επιδόσεις, αυξημένη αυτοεκτίμηση και λιγότερες απουσίες στο σχολείο. Οι έφηβοι που επιδίδονταν τακτικά σε σωματική άσκηση χαρακτηρίζονται από χαμηλότερη βαθμολογία άγχους και κατάθλιψης. Επιπλέον, περισσότερες ώρες σχολικών δραστηριοτήτων σχετίζονται με υψηλότερα επίπεδα άγχους.

Το άγχος των παιδιών και των εφήβων μπορεί να αντανακλά κοινωνικές αξίες και μπορεί να υπάρχουν διαπολιτισμικές διαφορές στην επικράτηση των αγχωδών διαταραχών και στα ποσοστά των αγχωδών συμπτωμάτων. Στην Ελλάδα υπάρχει μία μεγάλη συναισθηματική και οικονομική επένδυση των γονιών για την εκπαίδευση των παιδιών τους και ειδικά σε σχέση με την είσοδό τους στο Πανεπιστήμιο μέσω των Πανελληνίων εξετάσεων. Έχουν να αντιμετωπίσουν εξετάσεις καθοριστικής σημασίας για το μέλλον τους στο τέλος του δεύτερου, τρίτου και τελευταίου έτους των σπουδών τους στο λύκειο. Στα πλαίσια της προετοιμασίας τους για τις Πανελλήνιες εξετάσεις, τα παιδιά ασχολούνται πάρα πολλές ώρες με τις διάφορες σχολικές δραστηριότητες (διάβασμα, ιδιαίτερα μαθήματα, φροντιστήρια), γεγονός που αυξάνει σε στατιστικά σημαντικό βαθμό το άγχος τους. Επιπρόσθετα, το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα άλλαξε πολλές φορές τα τελευταία 20 χρόνια, γεγονός που συμβάλλει και αυτό στο άγχος των μαθητών και των οικογενειών τους. Η πίεση για υψηλές σχολικές επιδόσεις, χαρακτηριστική του ελληνικού σχολικού συστήματος, συμμετέχει στην αύξηση της επίπτωσης του άγχους .  

Εφόσον οι συναισθηματικές διαταραχές που αναπτύσσονται στην εφηβεία τείνουν να επιμένουν και στην ενήλικη ζωή, δεν είναι παράξενο το γεγονός ότι οι προαναφερθείσες διαφορές του φύλου στην εφηβεία, συνεχίζουν με όμοιο τρόπο και στην ενήλικη ζωή, με τις γυναίκες να βιώνουν δύο φορές πιο συχνά συναισθηματικά προβλήματα σε σχέση με τους άνδρες.  

Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, οι στρατηγικές μείωσης του άγχους σχετίζονται με ακαδημαϊκή επιτυχία των μαθητών   και το άγχος κατά την διάρκεια σχολικών διαγωνισμάτων σχετίζεται με χαμηλότερη βαθμολογία του διαγωνίσματος και με χαμηλότερη αυτοεκτίμηση. Το μειωμένο άγχος είναι προγνωστικός παράγοντας βελτιωμένης σχολικής επίδοσης αλλά και κοινωνικής λειτουργικότητας και για τον λόγο αυτόν υπάρχει σοβαρή ανάγκη μεταρρύθμισης του εκπαιδευτικού μας συστήματος. 

Υπάρχει ανάγκη να δημιουργηθούν στρατηγικές για πρόληψη και παρέμβαση για τις αγχώδεις διαταραχές στην εφηβεία, το άγχος που βιώνουν οι έφηβοι και οι οικογένειες τους αλλά και τις αρνητικές μακρόχρονες συνέπειες των αγχωδών διαταραχών. 

ΑΣΗΜΙΝΑ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ, MD, ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ
ΚΟΤΖΙΑ ΔΟΞΑ, MD, ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ

<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks