Δεκέμβριος 2012 No2

BIO Health

ΟΞΕΙΕΣ ΙΟΓΕΝΕΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΙ ΙΟΙ
ΟΞΕΙΕΣ ΙΟΓΕΝΕΙΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΙ ΙΟΙ

ΚΟΤΖΙΑ ΔΟΞΑ, ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ, MSc

Οι οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος αποτελεί μείζον πρόβλημα της δημόσιας υγείας, λόγω της αυξημένης επίπτωσης και της εύκολης, γρήγορης διάδοσης στον παιδικό πληθυσμό. Είναι αποδεδειγμένη η σύνδεση τους με σημαντικά ποσοστά θνητότητας, νοσηλείας και επισκεψιμότητας σε ιδιωτικά ιατρεία, ιδιαίτερα κατά τους  χειμερινούς μήνες. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 2002 οι λοιμώξεις αυτές προκάλεσαν 4,9 εκατομμύρια θανάτους στο γενικό πληθυσμό παγκοσμίως, τόσο σε αναπτυσσόμενες όσο και σε ανεπτυγμένες χώρες .

Συχνά η κλινική εικόνα των λοιμώξεων αυτών- ανεξαρτήτου αιτιολογικού παράγοντα- είναι αλληλεπικαλυπτόμενη. Φαίνεται ότι το 50% αυτών οφείλονται σε ιούς, χωρίς να είναι ακόμη δυνατή η πλήρης ταυτοποίηση τους, ενώ η επιδημιολογία τους εξαρτάται από το κλίμα, την εποχή και την γεωγραφική περιοχή.

Η έως τώρα διάγνωση στηριζόταν στην απομόνωση μόνο καλλιεργήσιμων ιών (με συνέπεια την καθυστέρηση των αποτελεσμάτων) και στην ανίχνευση του αντιγόνου τους (μια μέθοδος με μειωμένη ευαισθησία). Την τελευταία δεκαετία, λόγω της ραγδαίας βελτίωσης των μοριακών τεχνικών, είναι πλέον εφικτή η ταυτόχρονη και πολλαπλή ανίχνευση ιών1, με μεθόδους που χαρακτηρίζονται από ακρίβεια, ευαισθησία και ταχύτητα. Οι δυνατότητες της σύγχρονης μοριακής τεχνολογίας έκαναν δυνατή την ανίχνευση νέων ιογενών στελεχών ή νέων οροτύπων ήδη γνωστών ιών. Αν και υπάρχουν μελέτες στη σύγχρονη βιβλιογραφία, που ασχολούνται με τους πρωτοεμφανιζόμενους ιούς, αδιευκρίνιστος παραμένει  ο αντίκτυπος τους στην επιδημιολογία των λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος. Είναι σαφές ότι τα βρέφη και τα παιδιά μικρής ηλικίας εκτίθενται σε πλειάδα ιογενών παραγόντων, με παρόμοια εποχιακή κατανομή. Πρόκληση, συνεπώς, αποτελεί η αποσαφήνιση της σχέσης των ιών με τις οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος και με τη σοβαρότητα της κλινικής εικόνας.

Θα ακολουθήσει μια σύντομη παρουσίαση των νέων ιογενών παραγόντων, για τους οποίους υπάρχει μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον στη σύγχρονη βιβλιογραφία2.

METAPNEUMONOVIRUS3: Πρωτοανακαλύφθηκε το 2001, στην Ολλανδία σε ρινοφαρυγγικό δείγμα παιδιών, που νοσηλεύονταν με κλινικά σημεία όμοια με αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) λοίμωξης. Ενοχοποιείται για λοιμώξεις τόσο του ανώτερου όσο και του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος όλων των ηλικιών, ιδίως κάτω των 5 ετών. Αποτελεί τη δεύτερη αιτία βρογχιολίτιδας στην πρώιμη παιδική ηλικία. Ακόμη προκαλεί εξάρσεις άσθματος, μέση ωτίτιδα, πνευμονία της κοινότητας και ιογενείς λοιμώξεις (ομοιάζουσες του κοινού κρυολογήματος).

CORONAVIRUSES4:  Τα νεότερα στελέχη που έχουν ανακαλυφθεί είναι οι SARS-CoV, HCoV-NL63 και HCoV-HKU1 κοροναϊοί. Προσβάλλουν συνήθως ασθενείς 7-12 μηνών. Καταγράφονται αυξημένα ποσοστά συνύπαρξης (75%) με άλλους ιούς, γεγονός που καταδεικνύει την μεγάλη ικανότητα των κοροναϊών να πολλαπλασιάζονται, παρά την παρουσία άλλων ιών και την προσαρμοστικότητά τους στο περιβάλλον του ξενιστή. Όταν συνυπάρχουν με RSV, η κλινική έκφραση παραμένει ίδια, καταλήγοντας έτσι στο συμπέρασμα ότι ο RSV διευκολύνει τη λοίμωξη από τους ιούς, χωρίς να αυξάνει την σοβαρότητα της. Ειδικότερα:

HCoV-NL635:

  • Ανήκει στην ομάδα Ι των coronaviruses
  • Απομονώθηκε πρώτη φορά το 2004, στην Ολλανδία, από παιδί με βρογχιολίτιδα
  • Το ποσοστό ανίχνευσης ανέρχεται στο 2,6-3,8%
  • Προκαλεί κυρίως λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, croup, εξάρσεις άσθματος, πυρετικούς σπασμούς και υψηλό εμπύρετο
  • Συνυπάρχει με RSV-A σε νοσηλευόμενα παιδιά και με PIV3 (ιό παραγρίππης) σε εξωτερικούς ασθενείς

HCoV-HKU16:

  • Ανήκει στην ομάδα ΙΙ των coroaviruses
  • Εντοπίσθηκε πρώτα το 2005, στο Hong-Kong από ενήλικα με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια
  • Βρίσκεται κυρίως σε παιδιά με υποκείμενο νόσημα και σε ενήλικες
  • Ενοχοποιείται για εμπύρετο, ρινόρροια και σπανιότερα πνευμονία, βρογχοπνευμονία, βρογχιολίτιδα, εξάρσεις άσθματος
  • Η συνύπαρξη με RSV ή με ΗRV (ανθρώπινος ρινοϊός) παρουσιάζει  αναπνευστικές λοιμώξεις με την ίδια συχνότητα που προκαλεί ο ιός μόνος του

BOCAVIRUS7,8: Περιγράφηκε για πρώτη φορά το 2005 στη Σουηδία. Προσβάλλει κυρίως παιδιά κάτω των 3 ετών. Εντοπίζεται σε ποσοστό 2-21,5% (3ος μετά τον RSVκαι τον HRV). Tέσσερα στελέχη έχουν απομονωθεί. Ο ΗΒοV1 προσβάλλει κυρίως το αναπνευστικό, ενώ οι ΗΒοV2-4 το πεπτικό σύστημα. Ορολογικές μελέτες δείχνουν πως μόνη η παρουσία του ιού δεν ισοδυναμεί με οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος. Έχει διαπιστωθεί πολύμηνη παρουσία του ιού σε αναπνευστικά εκκρίματα (ανεξαρτήτως συμπτωμάτων). Η παρατεταμένη διασπορά του ιού μπορεί να δικαιολογήσει το αυξημένο ποσοστό εμφάνισης σε ασυμπτωματικά άτομα και συνύπαρξης με άλλους παθογόνους μικροοργανισμούς (RSV, RV, Streprococcus spp, Mycoplasma pneumoniae). Είναι παράγοντας με διττή παρουσία (ως παθογόνο ή ως παράσιτο). Βέβαιη λοίμωξη θεωρείται όταν υπάρχει αυξημένος αριθμός αντιγράφων του ιικού DNA ή αποκλειστική ανάπτυξη ιικού φορτίου ίδιων στελεχών, όπως και η παρουσία του ιού στο αίμα.

KI KAI WU POLYOMAVIRUSES9,10,11: Η αναγνώρισή τους επιτεύχθηκε το 2007. Έλαβαν το όνομα τους από τα ινστιτούτα, όπου έγινε η ανίχνευση (Karolinska, Washington). Η αμιγής παθογόνος φύση των ιών αμφισβητείται, επειδή καταγράφονται ίδια ποσοστά παρουσίας σε ασθενείς και μη (0,2-2,7%), ανοσοκατεσταλμένους και μη και συνήθως συνυπάρχουν με άλλα γνωστά παθογόνα στελέχη (68-79%). Σχεδόν αποκλειστική είναι η παρουσία τους στον παιδιατρικό πληθυσμό. Λίγες μελέτες, επί μοναδικής παρουσίας του ιού καταγράφουν άτυπα συμπτώματα και σοβαρές επιπλοκές (vs BK και JC polyomaviruses). Έχουν ακόμη ανιχνευθεί σε ενήλικες ασθενείς με AIDS  (χωρίς παράλληλη καταγραφή αυτών ως ευκαιριακά παθογόνα), με καρκίνο των πνευμόνων και ανοσοκατεσταλμένους. Στους πληθυσμούς αυτούς η παρουσία του ΚΙPyV είναι εντονότερη (vs WUPyV), οφειλόμενη ίσως σε αυξημένη αντιγραφή του.

RINOVIRUSES12: Ανήκουν στην οικογένεια Picornaviridae, το γένος Enterovirus. Τρεις νεότεροι ορότυποι έχουν προκύψει: HRV-A,-B, -C

HRV-A: Προκαλεί ηπιότερη κλινική εικόνα, εμπύρετο και έξαρση άσθματος σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας

HRV-C: Είναι υπεύθυνος για σοβαρότερη κλινική εικόνα και εξάρσεις άσθματος σε νεογνική-βρεφική ηλικία και ανοσοκατεσταλμένα παιδιά, για επιδημίες κοινότητας, σε απομακρυσμένες-μη εύκολα προσβάσιμες- γεωγραφικές περιοχές, στην Αφρική, ενώ δεν καταγράφεται σημαντική κλινική διαφορά επί συνύπαρξης με άλλο ιό. 

ΕΝΤΕΡΟΙΟΙ:

Νέος γονότυπος ΕV 10413. Πρώτη φορά περιγράφηκε το 2010 στη Σουηδία. Η λήψη των δειγμάτων είχε γίνει το 2004-7 από 8 παιδιά με οξεία μέση ωτίτιδα και άλλα σημεία λοίμωξης του αναπνευστικού. Ακολούθησε ιταλική επιδημιολογική μελέτη, στην οποία ανακαλύφθηκαν 5 νέα στελέχη του ιού. Σε ανοσοεπαρκείς σχετιζόταν με χρόνια ρινοφαρυγγίτιδα, ενώ με ανοσοκατεσταλμένους με σημεία, όπως εμπύρετο, συριγμός, ρινόρροια.  

Νέος γονότυπος ΕV 10914. Απομονώθηκε πρώτη φορά το 2010, στη Νικαράγουα από ένα παιδί με λοίμωξη ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Αργότερα εντοπίσθηκε στο 1,6% των παιδιών με οξεία λοίμωξη αναπνευστικού στη χώρα αυτή και β) στο ορθό νεκρού ασθενή, σε μια επιδημία στο Congo. Άγνωστα παραμένουν ακόμη τα επιδημιολογικά του χαρακτηριστικά του.

PARECHOVIRUSES (hpEV)15: Έχουν βρεθεί δεκατέσσερις γονότυποι. Οι πιο διαδεδομένοι είναι οι HReV 1 και 3. Αφορούν συνήθως παιδιά κάτω των 5 ετών. Οι δυο πιο γνωστές μελέτες που ασχολούνται με τους ιούς αυτούς υπογραμμίζουν αφ’ ενός το μικρό ποσοστό ανεύρεσης σε αναπνευστικά εκκρίματα και συσχέτισης με αναπνευστική λοίμωξη και αφ’ ετέρου την υψηλή επίπτωση συνύπαρξης με άλλους αναπνευστικούς ιούς, δυσχεραίνοντας την κατανόηση της παθοφυσιολογίας τους.

PANDEMIC Α/H1Ν1 INFLUENZA 200916,17: Το Μάρτιο του 2009, στο Μεξικό εμφανίσθηκε ένα νέο ανασυνδυασμένο στέλεχος γρίπης. Για το χρονικό διάστημα 15/4-5/5/09 κατεγράφησαν 642 νέες περιπτώσεις στις ΗΠΑ. Από αυτές το 9% είχε ανάγκη για νοσηλεία, αφορούσε άτομα από 19 μηνών έως 51 ετών (18%6του γενικού πληθυσμού. Η παρουσία του HRV, μειώνει την πιθανότητα λοίμωξης από τον ιό Η1Ν1 και έτσι την εξάπλωση του τελευταίου. Συνύπαρξη εμφανίσθηκε σε ποσοστό 19%, κυρίως με HRV, με παρόμοια κλινική εικόνα με τη μοναδική παρουσία του ιού. Μια αξιοσημείωτη παρατήρηση είναι η παράλληλα μειωμένη επίπτωση λοιμώξεων RSV (σε σύγκριση με την περίοδο 2005-2008), λόγω της πρώιμης εμφάνισης του ιού Η1Ν1.

Orphan viruses: Torque tetovirus (γένος Anellovirus)18. Προκαλεί μακράς διάρκειας ιαιμία στο 80% των ασθενών. Ενώ δεν είναι ξεκάθαρος ο παθογενετικός του ρόλος φαίνεται να επηρεάζει την κλινική εικόνα. Ανευρίσκεται συχνότερα και με υψηλότερο ιικό φορτίο σε παιδιά με βρογχοπνευμονία, σε σύγκριση με παιδιά με ηπιότερη νόσο. Πιθανά επιδεινώνει την ήδη διαταραγμένη αρχιτεκτονική των πνευμόνων σε βρογχικό άσθμα. Έχει την δυνατότητα προσβολής κυττάρων του κροσσωτού επιθηλίου και εικάζεται η πιθανή αντιγραφή του ιού μέσα σε αυτά τα κύτταρα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Την τελευταία δεκαετία, σημειώθηκε αλματώδης πρόοδος στην αναγνώριση νέων ιογενών αναπνευστικών παραγόντων ή νέων στελεχών γνωστών ιών, με τη χρήση μοριακών τεχνικών, καθιστώντας δυνατή την ταυτόχρονη ταυτοποίηση περισσότερων- του ενός –ιών. Παρ’ όλα αυτά αμφιλεγόμενος παραμένει ο ρόλος της παρουσίας περισσότερων ιών, στην κλινική εμφάνιση και έκβαση των αναπνευστικών  λοιμώξεων, σε σύγκριση με τη μοναδική παρουσία ενός ιού. Η υιοθέτηση ενός screening με ακρίβεια και ταχύτητα, ικανό να εντοπίσει ένα μεγάλο εύρος αναπνευστικών ιών, μπορεί να  βοηθήσει

  1. στη άμεση αναγνώριση της νόσου και εφαρμογή κατάλληλης αντιικής θεραπείας
  2. στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών αλληλεπίδρασης μεταξύ των ιών και του ξενιστή (ιδίως σε νοσηλευόμενα παιδιά)
  3. στον περιορισμό της σοβαρότητας δευτερογενών βακτηριακών λοιμώξεων (επί εδάφους ιογενούς λοίμωξης)
  4. στην ανάπτυξη μέτρων καταστολής των νοσοκομειακών λοιμώξεων
  5. στην παρακολούθηση επιδημιών .

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

  1. Kouni S, Karakitsos P, Chranioti A, Theodoridou M, Chrousos G, Michos A, Evaluation of viral co-infections in hospitalized and non-hospitalized children with respiratory infections using microarrays, Clin Microbiol Infect 2012.
  2. Debiaggi M, Canducci F, Ceresola ER, Clementi M, The role of infections and coinfections with newly identified and emerging respiratory viruses in children, Virology Journal 2012, 9:247.
  3. Van den Hoogen BG, de Jong JC, Groen J, Kuiken T, de Groot R, Fouchier RA, Osterhaus AD: A newly discovered human pneumovirus isolated from young children with respiratory tract disease. Nat Med 2001, 7:719–724.
  4. Gaunt ER, Hardie A, Claas EC, Simmonds P, Templeton KE: Epidemiology and clinical presentations of the four human coronaviruses 229E, HKU1, NL63, and OC43 detected over 3 years using a novel multiplex real-time PCR method. J Clin Microbiol 2010,48:2940–2947.
  5. Gaunt ER, Hardie A, Claas EC, Simmonds P, Templeton KE: Epidemiology and clinical presentations of the four human coronaviruses 229E, HKU1, NL63, and OC43 detected over 3 years using a novel multiplex real-time PCR method. J Clin Microbiol 2010, 48:2940–2947.
  6. Esper F, Boucher D, Weibel C, Martinello RA, Kahn JS: Human metapneumovirus infection in theUnited States: clinical manifestations associated with a newly emerging respiratory infection in children. Pediatrics 2003, 111:1407–1410.
  7. Ghietto LM, Camara A, Zhou Y, Pedranti M, Ferreyra S, Frey T, Camara J, Adamo MP: High prevalence of human bocavirus 1 in infants with lower acute respiratory tract disease in Argentina, 2007–2009. Braz J Infect Dis 2012, 16:38–44.
  8. Esposito S, Daleno C, Prunotto G, Scala A, Tagliabue C, Borzani I, Fossali E, Pelucchi C,Principi N: Impact of viral infections in children with community-acquired pneumonia:results of a study of 17 respiratory viruses. Influenza Other Respi Viruses 2012, 11:1750–2659
  9. Han TH, Chung JY, Koo JW, Kim SW, Hwang ES: WU polyomavirus in children with acute lower respiratory tract infections,South Korea. Emerg Infect Dis 2007, 13:1766–176
  10. Sharp CP, Norja P, Anthony I, Bell JE, Simmonds P: Reactivation and mutation of newly discovered WU, KI, and Merkel cell carcinoma polyomaviruses in immunosuppressed individuals. J Infect Dis 2009, 199:398–404
  11. Rao S, Garcea RL, Robinson CC, Simoes EA: WU and KI polyomavirus infections in pediatric hematology/oncology patients with acute respiratory tract illness. J Clin Virol 2011, 52:28–32.
  12. Bochkov YA, Gern JE: Clinical and molecular features of human rhinovirus C.Microbes Infect 2012, 14:485–494
  13. [Tapparel C, Junier T, Gerlach D, Van-Belle S, Turin L, Cordey S, Muhlemann K, Regamey N, Aubert JD, Soccal PM, et al: New respiratory enterovirus and recombinant rhinoviruses among circulating picornaviruses. Emerg Infect Dis 2009, 15:719–726]
  14. [Yozwiak NL, Skewes-Cox P, Gordon A, Saborio S, Kuan G, Balmaseda A, Ganem D, Harris E, DeRisi JL: Human enterovirus 109: a novel interspecies recombinanten terovirus isolated from a case of acute pediatric respiratory illness in Nicaragua. J Virol 2010, 84:9047–9058.]
  15. Piralla A, Furione M, Rovida F, Marchi A, Stronati M, Gerna G, Baldanti F: Human parechovirus infections in patients admitted to hospital in Northern Italy, 2008–2010, J Med Virol 2012, 84:686–690
  16. Peiris JS, Poon LL, Guan Y: Emergence of a novel swine-origin influenza A virus (SOIV) H1N1 virus in humans. J Clin Virol 2009, 45:169–173.
  17. Casalegno JS, Ottmann M,DuchampMB, Escuret V, Billaud G, Frobert E, Morfin F,Lina B: Rhinoviruses delayed the circulation of the pandemic influenza A (H1N1) 2009 virus inFrance. Clin Microbiol Infect 2010, 16:326–329.
  18. Pifferi M, Maggi F, Di Cristofano C, Cangiotti AM, Nelli LC, Bevilacqua G, Macchia P, Bendinelli M, Boner AL: Torquetenovirus infection and ciliary dysmotility in children with recurrent pneumonia. Pediatr Infect Dis J 2008, 27:413–418.
<< Επιστροφή στην λίστα

© BIO | info@biomagazine.gr

Powered by CreativeWorks